Dzień Jerzego Giedroycia
w Muzeum Historii Polski
8 października 2026 r.

27 lipca 1906 roku w Mińsku urodził się Jerzy Giedroyć, wybitny polski redaktor, wydawca, jeden z najważniejszych twórców koncepcji politycznych w XX wieku, założyciel Instytutu Literackiego, będącego ośrodkiem życia intelektualnego i kulturalnego polskiej emigracji. W latach 30. XX wieku skupił wokół prowadzonych przez siebie pism „Bunt Młodych" i „Polityka" najwybitniejszych autorów młodego pokolenia. W 1946 roku założył Instytut Literacki, wydający czasopisma „Kultura" i „Zeszyty Historyczne" oraz serię książek „Biblioteki Kultury", w której ukazywały się dzieła fundamentalne dla XX-wiecznej literatury i myśli politycznej. Siedziba Instytutu w podparyskim Maisons-Laffitte była przez kilkadziesiąt lat centrum życia intelektualnego i kulturalnego emigracji. Publikacje wydawane i przemycane do rządzonego przez komunistów kraju stanowiły alternatywę dla PRL-owskiej propagandy, przyczyniając się do kruszenia monopolu informacyjnego PZPR. Giedroyć przeciwstawiał się systemowi rządów panujących w powojennej Polsce. Za propagowanie idei wolności, demokracji i pluralizmu politycznego stał się jednym z najbardziej cenzurowanych publicystów w komunistycznej Polsce. Był zwolennikiem dialogu i współpracy z Litwinami, Białorusinami i Ukraińcami.

Dorobek Jerzego Giedroycia jako redaktora, wydawcy, myśliciela politycznego, twórcy koncepcji politycznych i ideowych, organizatora życia intelektualnego i kulturalnego stanowi wciąż żywy i aktualny punkt odniesienia dla debaty intelektualnej i kultury zarówno Polski, jak i innych krajów Europy Środkowej i Wschodniej.

Zgodnie z uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej rok 2026 ustanowiony został Rokiem Jerzego Giedroycia. W roku 2026 przypada ponadto 80. rocznica powołania Instytutu Literackiego oraz rocznice urodzin ważnych dla Instytutu Literackiego postaci, w tym przede wszystkim 120. rocznica urodzin Juliusza Mieroszewskiego. Przypomnienie tych ważnych wydarzeń skłania do refleksji nad polską historią i narodową tożsamością.

Mając na celu upamiętnienie tej wyjątkowej rocznicy, Muzeum Historii Polski we współpracy z Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego, Centrum Jerzego Giedroycia przy Uniwersytecie Łódzkim, Ośrodkiem Studiów Wschodnich im. Marka Karpia i Instytutem Literackim KULTURA zaplanowało realizację szeregu działań mających na celu przypomnienie postaci Jerzego Giedroycia i jego dorobku. Realizacja tych działań jest możliwa dzięki dofinansowaniu ze strony Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Jednym z planowanych działań jest organizacja „Dnia Jerzego Giedroycia" – spotkania skierowanego do szerokiego grona odbiorców, zainteresowanych myślą i dorobkiem Redaktora. Do udziału w spotkaniu serdecznie Państwa zapraszamy.

UWAGA: udział możliwy po pobraniu bezpłatnej wejściówki dostępnej na stronie www.muzhp.pl (liczba wejściówek ograniczona).

PROGRAM
♦ 15.00–16.30 – debata „Dorobek intelektualny »Kultury« w kształtowaniu oblicza Europy Środkowo-Wschodniej"; uczestnicy: Bogumiła Berdychowska, prof. Alfredas Bumblauskas, Taciana Niadbaj, dr Mykola Riabchuk; moderator: Wojciech Konończuk
♦ 16.30–17.00 – przerwa
♦ 17.00–18.30 – debata „Historia versus pamięć w Europie Środkowo-Wschodniej XXI wieku"; uczestnicy: dr Łukasz Kamiński, dr Alvydas Nikžentaitis, prof. Andrij Portnov, dr Anton Saifullayeu; moderator: Krzysztof Niewiadomski
♦ 18.30–19.00 – przerwa
♦ 19.00–19.30 – recital fortepianowy Marka Tomaszewskiego

Kiedy: 8 października 2026 (czwartek)
Gdzie: Muzeum Historii Polski, sala kinowo-teatralna, ul. Gwardii 1, Warszawa
>>> Pobierz bezpłatny bilet.

Organizator: Muzeum Historii Polski
Partnerzy: Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego, Centrum Jerzego Giedroycia Uniwersytetu Łódzkiego, Instytut Literacki KULTURA, Ośrodek Studiów Wschodnich im. Marka Karpia

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.