ZA CZYM KOLEJKA
TA STOI?
PRL w muzycznym zwierciadle

Ekspozycja „Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle” opowiada o strategiach adaptacji do realiów PRL i próbach odpowiedzi na te realia. Pokazuje, jak muzyka towarzyszyła życiu codziennemu Polaków, pełniąc funkcje propagandowe, rozrywkowe, sentymentalne, polityczne czy buntownicze.

Szczególne miejsce na wystawie zajmuje muzyka młodzieżowa – stale ewoluująca, skupiająca energię twórców i odbiorców, stanowiąca fundament wspólnot, subkultur i ruchów społecznych, często wykraczających poza ramy narzucone przez państwo.

Narracja została zbudowana wokół oryginalnych eksponatów z epoki: unikalnych przedmiotów należących do artystów, obiektów z prywatnych kolekcji, nagrań muzycznych i filmowych osadzonych w kontekście społeczno-politycznym PRL. Pamiątki związane z takimi postaciami i zespołami jak: Mieczysław Fogg, Czesław Niemen, Maryla Rodowicz, Skaldowie, Kora Jackowska, TSA, Robert Brylewski czy Wojciech Waglewski pozwolą na osobisty kontakt zwiedzających z historią polskiej muzyki, co może stać się dla nich wyjątkowym doświadczeniem.

Wystawa ilustruje również, czym był PRL w sensie mentalnym – z całą jego fasadowością, ograniczeniami wolności słowa i ekspresji. Szczególna uwaga jest poświęcona zjawisku „straconego potencjału” – niewykorzystanej kreatywności wielu artystów – wynikającemu z cenzury, warunków ekonomicznych, społecznego konformizmu i politycznej kalkulacji. Artyści często stawali przed wyborem między oryginalnością a dostosowaniem się do wymagań władz i oczekiwań publiczności. Wystawa nie ocenia tych decyzji, ale pokazuje ich kontekst i oddaje głos twórcom.

Przestrzeń wystawy o powierzchni ok. 1200 m² została podzielona na stylizowane, półotwarte moduły tematyczne, które poprowadzą zwiedzających przez kolejne etapy opowieści. Świadomie ograniczyliśmy zastosowanie multimediów na rzecz analogowych form immersyjnych i interaktywnych, odwołujących się do estetyki epoki. Wyjątkiem są stanowiska z relacjami świadków historii – artystów, dziennikarzy i fanów – nagranymi specjalnie na potrzeby wystawy.

Ekspozycji towarzyszy rozbudowany program wydarzeń: lekcje i warsztaty edukacyjne, pokazy filmowe, pokaz mody, imprezy kulturalne i rekreacyjne, czerpiące z form popularnych w epoce, a także oprowadzania po wystawie, debaty i wykłady oraz spacery tematyczne. Dodatkową atrakcją jest specjalnie zaprojektowana kolekcja stylizowanych gadżetów. Dzięki różnorodnym formom uczestnictwa widzowie będą mogli współtworzyć opowieść o muzycznym świecie PRL

Być może wystawa stanie się punktem wyjścia do refleksji nad tym, czy okres PRL wciąż kształtuje naszą współczesność. Czy wysokorozwinięte, technologiczne społeczeństwa demokratycznej Europy mogą wyciągnąć pewne wnioski z czasów – na pierwszy rzut oka – tak odległych ideologicznie i kulturowo? 

Czy zagrożenia dla ludzkiej wolności i ekspresji twórczej przyjmują dziś inne, bardziej subtelne, trudniejsze do zauważenia, jednak wcale nie mniej realne formy? W dobie algorytmów, platform cyfrowych i globalnych modeli konsumpcji, coraz mocniej wpływających na sferę kultury, zamierzamy postawić pytania o autentyczność i niezależność artystów i ich twórczości. Zadając te pytania zastanawiamy się również nad współczesnym wymiarem wolności słowa, prawa do różnorodności, równości, godności i swobody twórczej.

♦ Kuratorzy: Krzysztof Banach (kurator prowadzący), Marek Stremecki, dr Tomasz Toborek, dr Joanna Hübner-Wojciechowska
♦ Koordynacja projektu: Emanuela Koper, Aleksandra Nasiorowska                                         
♦ Produkcja: Beata Bocian-Githehu,  Emanuela Koper, Weronika Krzemień, Joanna Snopkowska, Małgorzata Targaszewska-Wasilewska, Ada Zoń
♦ Współpraca merytoryczna:  Piotr Metz (konsultacje), Jarosław Szubrycht (konsultacje, recenzja), Maciej Wzorek, Paulina Błaszczykiewicz (kwerendy), Piotr Gnidiuk, Wioletta Trzaskoma (licencje)
♦ Projekt scenografii: JAZ+Architekci
♦ Identyfikacja wizualna: JAZ+Architekci, ONTO Studio
♦ Wykonawca: Ekspos

♦ Zespół projektowy: Magdalena Bociarska, Artur Bogusz, Michał Bordzoł, Jakub Bryndal, Damian Cholewiński, Aleksandra Domaradzka, Hermina Haintze, Justyna Hanula, Piotr Kamiński, Wojciech Komorowski, Karolina Korek, Alicja Kosterska, Małgorzata Kowalczyk, Agata Krok, Anna Kucharska, Magdalena Lisowska, Patryk Łempicki, Justyna Musielewicz, Ewelina Nagrodzka, Michał Rogalski, Katarzyna Szafrańska, Gabriel Szeremeta, Marta Tabakiernik

♦ Prace konserwatorskie przy obiektach na płótnie i tekturze,  wypożyczanych ze zbiorów Muzeum Niepodległości w Warszawie, wykonał zespół: Emilia Gdak, Maria Liadis, Łukasz Wojtowicz, Diana Długosz-Jasińska, Hubert Gdak. Kierownik zespołu: Mateusz Jasiński