Drużyna Górskiego

Choć Górski miał wizerunek miłego starszego pana, to wbrew pozorom w szatni był prawdziwym szefem. Na każdej pozycji miał własny ranking. Współpracował z polskimi trenerami, poszukiwał optymalnych rozwiązań szkoleniowych i personalnych. Unikał konfliktów, był też dobrym psychologiem, potrafił dotrzeć do swoich zawodników i odpowiednio ich zmotywować. Został zapamiętany z piłkarskich aforyzmów: „Chodzi o to, żeby strzelić jedną bramkę więcej od przeciwnika”, „Czasami się wygrywa, czasami się przegrywa, a czasami remisuje”, „Dopóki piłka w grze, wszystko jest możliwe”, „Piłka jest okrągła, a bramki są dwie, albo my wygramy, albo oni”. Jak widać, w prostych słowach potrafił wytłumaczyć istotę piłki nożnej.

Drużyna Górskiego opierała się na zawodnikach z polskiej ligi. Niejako zwiastunem świetnych występów reprezentacji były dobre występy polskich klubów, które regularnie grały o najwyższe miejsca w europejskich pucharach. W 1968 r. Górnik Zabrze z Włodzimierzem Lubańskim w składzie dotarł do ćwierćfinału Pucharu Europy Mistrzów Klubowych (poprzednika Ligi Mistrzów), w którym minimalnie przegrał z Manchesterem United. W 1970 r. do półfinału tych rozgrywek dotarła warszawska Legia z Kazimierzem Deyną w składzie. W tym samym sezonie Górnik zagrał w finale Pucharu Zdobywców Pucharów.

Polska reprezentacja nie była faworytem turnieju olimpijskiego w Monachium. Sytuacja zmieniła się po trzech zwycięstwach w fazie grupowej. W drugiej fazie rozgrywek Orły Górskiego dwa razy zwyciężyły i jeden mecz zremisowały. Tym samym drużyna awansowała do finału, w którym zmierzyła się z Węgrami. Choć do przerwy Polacy przegrywali 0:1, to po dwóch bramkach Deyny okazali się lepsi i wygrali 2:1. Skład był oparty na graczach Legii i Górnika, a rezerwowym był Grzegorz Lato ze Stali Mielec. Po powrocie do kraju piłkarze byli witani niczym bohaterowie. 10 września (dzień meczu z Węgrami) ogłoszono Dniem Piłkarza. Trener Górski otrzymał Krzyż Kawalerski Odrodzenia Polski. Minister spraw zagranicznych Olszowski przyznał drużynie nagrodę „za rozsławianie imienia Polski za granicą”.

W zwycięskim meczu z Anglią u boku Lubańskiego wystąpił Jan Banaś, również gracz Górnika. Temu synowi Niemca i Polki, z powodu jego ucieczki na Zachód w latach sześćdziesiątych, polskie władze uniemożliwiły grę w reprezentacji na turniejach rozgrywanych w RFN – na olimpiadzie i mistrzostwach świata. Wobec nieobecności gwiazd Górnika w 1974 r. Górski zdecydował się wystawić w ataku, oprócz doświadczonego Gadochy, dwóch dwudziestoczterolatków: Latę i Grzegorza Szarmacha. Zresztą selekcjoner powołał do dwudziestodwuosobowej kadry aż dziewięciu piłkarzy, którzy nie występowali w eliminacjach. Nie pomylił się, Szarmach strzelił aż pięć goli, a dwudziestoletni Władysław Żmuda był filarem obrony we wszystkich meczach.

Polska trafiła do trudnej grupy, z Argentyną i wicemistrzami świata – Włochami. Drużyna prowadzona przez Górskiego zwyciężyła w obu spotkaniach (3:2 z Argentyną, 2:1 z Włochami). W trzecim meczu pokonała Haiti aż 7:0. W drugiej fazie turnieju polscy piłkarze spotkali się ze Szwecją, Jugosławią i RFN. Po dwóch zwycięstwach o awansie do finału miało zadecydować spotkanie z gospodarzami, które przeszło do historii polskiej piłki nożnej jako „mecz na wodzie”. 3 lipca 1974 r. nad Frankfurtem przeszła ulewa, która zmieniła murawę w wielką kałużę. Polska przegrała 0:1 i w meczu o trzecie miejsce spotkała się z Brazylijczykami broniącymi tytułu mistrzowskiego. Orły Górskiego zwyciężyły w Monachium 1:0 po bramce Laty, króla strzelców turnieju (7 bramek). Polska grała efektownie w ataku i solidnie w obronie. W prestiżowym plebiscycie „Złota Piłka” aż trzech zawodników Górskiego znalazło się w pierwszej dziesiątce roku 1974: Deyna (3 bramki), Lato (6 bramek), Gadocha (8 bramek).

W 1975 r. mimo wielkiego zwycięstwa na Stadionie Śląskim (4:1) nad wicemistrzem świata –Holandią – reprezentacja Polski po raz kolejny nie awansowała do turnieju finałowego mistrzostw Europy. Tym bardziej kibice liczyli na igrzyska olimpijskie w Montrealu w 1976 r. i powtórzenie sukcesu z Monachium. Górski powołał doświadczonych zawodników. Zrezygnował wprawdzie z Gadochy, ale nie zdecydował się na odmłodzenie składu. Choć drużyna prezentowała się znacznie gorzej niż na poprzednich turniejach, dotarła aż do finału, w którym przegrała z NRD 1:3. W kraju srebrny medal piłkarzy odebrano jako porażkę, atmosfera wokół reprezentacji dawno nie była tak zła.

W lipcu 1976 r. Górski zrezygnował z funkcji selekcjonera. Pod jego wodzą Polska rozegrała 73 mecze, z których wygrała 45. W jednym z późniejszych wywiadów tłumaczył, że „zebrała się w nim gorycz” (chodziło m.in. o pomijanie w premiach i atmosferę po olimpiadzie), ale z perspektywy czasu żałował decyzji: „Zostawiałem kadrę u szczytu kariery trenerskiej”. Jego następcą został Jacek Gmoch, który poprowadził drużynę do miejsc 5–8 na mistrzostwach świata w 1978 r., co odebrano jako jeszcze większą porażkę niż występ w Montrealu.

Trener stulecia zmarł w 2006 r. W 2015 r. pod Stadionem Narodowym w Warszawie odsłonięto jego pomnik, a sześć lat później Kazimierz Górski został ustanowiony patronem tego stadionu.