Zmarł
Zygmunt II August

Panowanie Zygmunta II Augusta (ur. 1520 r.), ostatniego z męskiej linii Jagiellonów, dobrze zapisało się w dziejach państwa polskiego. Zygmunt II August był synem Zygmunta I Starego i mediolańskiej księżniczki Bony Sforzy. Wybrany na króla jeszcze za życia swego ojca, w lutym 1530 r., samodzielne rządy przejął dopiero po jego śmierci w 1548 r. W polityce wewnętrznej zmierzał do wzmocnienia władzy królewskiej przez terytorialną i prawną unifikację ziem polskich oraz ruch egzekucji dóbr.

Panująca za jego rządów tolerancja religijna przyciągała represjonowanych w innych krajach braci czeskich, kalwinów i luteranów, którzy w poszukiwaniu schronienia osiedlali się na ziemiach polskich. Najdonioślejszym dokonaniem Zygmunta II było doprowadzenie do unii realnej z Litwą, zawartej 4 lipca 1569 r. w Lublinie. W ten sposób powstała Rzeczpospolita Obojga Narodów – wyjątkowy w skali całej Europy model państwowości, umożliwiający pokojową koegzystencją wielu kultur. Zygmunt II odnosił również sukcesy na arenie międzynarodowej. W 1561 r. nastąpiła sekularyzacja inflanckiego państwa Kawalerów Mieczowych. W Wilnie doszło do podpisania układu między Gottardem Kettlerem (ostatnim wielkim mistrzem zakonu) a polskim monarchą. Na podstawie tego porozumienia tereny dawnego państwa zakonnego zostały podzielone na dwie części, tj. przyłączone do Rzeczypospolitej Inflanty właściwe oraz Kurlandię, która pod dziedziczną władzą Kettlera stała się lennem Korony Polskiej. Powodzeniem zakończyły się także próby podporządkowania Polsce Gdańska. Stało się to ostatecznie w 1570 r. (tzw. konstytucje Karnkowskiego).

Zygmunt II, choć był trzykrotnie żonaty (z Elżbietą Habsburżanką, Barbarą Radziwiłłówną oraz Katarzyną, siostrą Elżbiety), nie doczekał się męskiego potomka, który zapewniłby ciągłość dynastii. Zmarł 7 lipca 1572 r. w Knyszynie na Podlasiu.

Ilustracja: Obraz Jana Matejki z 1886 r. „Śmierć Zygmunta Augusta w Knyszynie”, Muzeum Narodowe w Warszawie

Newsletter