czas czytania:
Zmarł prof. Stanisław Grabski
Profesor Stanisław Grabski zmarł w Sulejówku w roku 1949 w wieku 78 lat. Pogrzeb odbył się 9 maja na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, na koszt państwa. W uroczystości udział wzięli m.in. reprezentanci ówczesnych władz, przedstawiciele senatu UW, młodzież akademicka.
Stanisław Grabski urodził się w Borowie nad Bzurą w rodzinie ziemiańskiej. Był ekonomistą, socjologiem i politykiem. Ekonomię wykładał na uniwersytetach: Lwowskim, Jagiellońskim i Warszawskim oraz na Akademii Rolniczej w Dublanach.
Jako polityk działał najpierw w PPS, której był współzałożycielem, następnie od 1901 r. w obozie narodowym. W 1906r. został powołany do prezydium Koła Polskiego w rosyjskiej I Dumie Państwowej w Petersburgu. Po jej rozwiązaniu wrócił do Lwowa. Od 1907 r. był wiceprezesem Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego w Galicji. W 1914 r. został współzałożycielem Centralnego Komitetu Narodowego we Lwowie, reprezentującego orientację rosyjską. W latach 1917–1919 był członkiem Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu. Był także członkiem polskiej delegacji pracującej nad traktatem ryskim jako zwolennik koncepcji inkorporacyjnej Romana Dmowskiego. W 1919 r. wraz z nim utworzył Związek Ludowo-Narodowy, który skupiał stronnictwa prawicowe.
W latach 1919–1927 był posłem na sejm z listy ZLN. W 1923 i 1925–1926 pełnił funkcję ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego. Negocjował konkordat ze Stolicą Apostolską, zawarty w 1925 r. Znany był ze swego negatywnego stosunku do roszczeń mniejszości narodowych.
Z życia politycznego w II Rzeczypospolitej wycofał się w 1926 r., po przewrocie majowym. W czasie II wojny światowej w latach 1939–1941 był więziony przez NKWD. Po uwolnieniu w 1942 r. wyjechał do Londynu, gdzie wznowił działalność polityczną. W latach 1942–1945 przewodniczył Radzie Narodowej w Londynie. Był zwolennikiem współpracy rządu Władysława Sikorskiego ze Związkiem Radzieckim. Po zakończeniu II wojny światowej Grabski wrócił do kraju. W życiu politycznym uczestniczył do 1947 r. – był wtedy jednym z zastępców prezesa Krajowej Rady Narodowej. Następnie postanowił poświęcić się nauce. Objął katedrę ustrojów społecznych na Wydziale Prawa UW.
Ilustracja: Stanisław Grabski („Sejm Ustawodawczy Rzeczypospolitej Polskiej w portretach. 20 autolitografji Stanisława Lentza”, Warszawa, Wydawnictwo Hieronima Wildera, 1919), Wikimedia commons, domena publiczna
Jako polityk działał najpierw w PPS, której był współzałożycielem, następnie od 1901 r. w obozie narodowym. W 1906r. został powołany do prezydium Koła Polskiego w rosyjskiej I Dumie Państwowej w Petersburgu. Po jej rozwiązaniu wrócił do Lwowa. Od 1907 r. był wiceprezesem Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego w Galicji. W 1914 r. został współzałożycielem Centralnego Komitetu Narodowego we Lwowie, reprezentującego orientację rosyjską. W latach 1917–1919 był członkiem Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu. Był także członkiem polskiej delegacji pracującej nad traktatem ryskim jako zwolennik koncepcji inkorporacyjnej Romana Dmowskiego. W 1919 r. wraz z nim utworzył Związek Ludowo-Narodowy, który skupiał stronnictwa prawicowe.
W latach 1919–1927 był posłem na sejm z listy ZLN. W 1923 i 1925–1926 pełnił funkcję ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego. Negocjował konkordat ze Stolicą Apostolską, zawarty w 1925 r. Znany był ze swego negatywnego stosunku do roszczeń mniejszości narodowych.
Z życia politycznego w II Rzeczypospolitej wycofał się w 1926 r., po przewrocie majowym. W czasie II wojny światowej w latach 1939–1941 był więziony przez NKWD. Po uwolnieniu w 1942 r. wyjechał do Londynu, gdzie wznowił działalność polityczną. W latach 1942–1945 przewodniczył Radzie Narodowej w Londynie. Był zwolennikiem współpracy rządu Władysława Sikorskiego ze Związkiem Radzieckim. Po zakończeniu II wojny światowej Grabski wrócił do kraju. W życiu politycznym uczestniczył do 1947 r. – był wtedy jednym z zastępców prezesa Krajowej Rady Narodowej. Następnie postanowił poświęcić się nauce. Objął katedrę ustrojów społecznych na Wydziale Prawa UW.
WL
Ilustracja: Stanisław Grabski („Sejm Ustawodawczy Rzeczypospolitej Polskiej w portretach. 20 autolitografji Stanisława Lentza”, Warszawa, Wydawnictwo Hieronima Wildera, 1919), Wikimedia commons, domena publiczna