czas czytania:
Zmarł Oswald Balzer
Oswald Balzer był słynnym historykiem prawa i ustroju dawnej Rzeczypospolitej, wydawcą źródeł oraz znawcą archiwaliów, a także nauczycielem akademickim i uzdolnionym mówcą. Podobnie jak Józef Szujski, Michał Bobrzyński czy Ludwik Kubala podejmował on podstawowe badania nad dziejami Polski. Jego najznakomitszym dziełem jest monumentalna praca „Genealogia Piastów” (1895); warte wspomnienia są też dwie inne publikacje: „Walka o tron krakowski 1202 i 1210/11” (1894) oraz „Stolice Polski 963–1138” (1916).
Chociaż większość swojego życia poświęcił badaniu ustroju Polski, nie podjął się napisania syntezy, gdyż – jak sam twierdził – zbyt wiele było jeszcze niewiadomych, aby taka praca mogła powstać. Dzieje ustroju Polski stanowiły jednak przedmiot jego wykładów; polemizował on również z profesorem Stanisławem Kutrzebą na temat jego pracy „Historia ustroju Polski” wydanej w 1907 r.
Balzer urodził się w 1858 r. w Chodorowie (Galicja), w rodzinie Franciszka i Anny z domu Kloss. W latach 1871–1878 uczęszczał do gimnazjum we Lwowie; po czym podjął studia prawnicze we Lwowie (1879–1881) i w Krakowie (1881–1882), gdzie był związany z pracownią prawa polskiego Michała Bobrzyńskiego. W 1883 r. został doktorem praw i wyjechał na studia do Berlina. Następnie w 1885 r. został docentem prywatnym prawa polskiego na Uniwersytecie Lwowskim na podstawie dzieła „Geneza trybunału koronnego”. Tytuł profesora nadzwyczajnego otrzymał na tym uniwersytecie w 1887 r., a od roku 1890 był już profesorem zwyczajnym. Dwukrotnie pełnił funkcję dziekana wydziału prawniczego, a w roku akademickim 1895/1896 – rektora Uniwersytetu Lwowskiego.
Od 1891 r. pracował także jako dyrektor Archiwum Krajowego Aktów Grodzkich i Ziemskich we Lwowie. W tak zwanym Archiwum Bernardyńskim we Lwowie gromadził on ponadto archiwalia gmin miejskich i wiejskich z województw ruskiego i bełskiego; tam też spędzał dużo czasu, prowadząc swoje badania i kształcąc młodych archiwistów. W 1901 r. zainicjował powstanie we Lwowie Towarzystwa dla Popierania Nauki Polskiej. Od roku 1912 aż do śmierci był jego prezesem (także po przemianowaniu organizacji na Towarzystwo Naukowe w 1920 r.).
Chociaż Balzer nie angażował się w bieżącą politykę, zasłynął „Listem otwartym do Teodora Mommsena”, w którym odpowiedział na jego pogardliwą względem Słowian odezwę z 1897 r. Jako członek sądu rozjemczego w sporze o Morskie Oko między Austrią a Węgrami skutecznie dowodził polskości słynnego tatrzańskiego jeziora. W okresie międzywojennym sympatyzował z Narodową Demokracją. W grudniu 1932 r. wystąpił z protestem w obronie wolności szkół akademickich pt. „Uwagi o projekcie nowej ustawy o szkołach akademickich”. Niedługo później doznał ataku serca. Zmarł 11 stycznia 1933 r. i został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim.
Ilustracja: Oswald Balzer, autor zdjęcia nieznany, Wikipedia, domena publiczna
Balzer urodził się w 1858 r. w Chodorowie (Galicja), w rodzinie Franciszka i Anny z domu Kloss. W latach 1871–1878 uczęszczał do gimnazjum we Lwowie; po czym podjął studia prawnicze we Lwowie (1879–1881) i w Krakowie (1881–1882), gdzie był związany z pracownią prawa polskiego Michała Bobrzyńskiego. W 1883 r. został doktorem praw i wyjechał na studia do Berlina. Następnie w 1885 r. został docentem prywatnym prawa polskiego na Uniwersytecie Lwowskim na podstawie dzieła „Geneza trybunału koronnego”. Tytuł profesora nadzwyczajnego otrzymał na tym uniwersytecie w 1887 r., a od roku 1890 był już profesorem zwyczajnym. Dwukrotnie pełnił funkcję dziekana wydziału prawniczego, a w roku akademickim 1895/1896 – rektora Uniwersytetu Lwowskiego.
Od 1891 r. pracował także jako dyrektor Archiwum Krajowego Aktów Grodzkich i Ziemskich we Lwowie. W tak zwanym Archiwum Bernardyńskim we Lwowie gromadził on ponadto archiwalia gmin miejskich i wiejskich z województw ruskiego i bełskiego; tam też spędzał dużo czasu, prowadząc swoje badania i kształcąc młodych archiwistów. W 1901 r. zainicjował powstanie we Lwowie Towarzystwa dla Popierania Nauki Polskiej. Od roku 1912 aż do śmierci był jego prezesem (także po przemianowaniu organizacji na Towarzystwo Naukowe w 1920 r.).
Chociaż Balzer nie angażował się w bieżącą politykę, zasłynął „Listem otwartym do Teodora Mommsena”, w którym odpowiedział na jego pogardliwą względem Słowian odezwę z 1897 r. Jako członek sądu rozjemczego w sporze o Morskie Oko między Austrią a Węgrami skutecznie dowodził polskości słynnego tatrzańskiego jeziora. W okresie międzywojennym sympatyzował z Narodową Demokracją. W grudniu 1932 r. wystąpił z protestem w obronie wolności szkół akademickich pt. „Uwagi o projekcie nowej ustawy o szkołach akademickich”. Niedługo później doznał ataku serca. Zmarł 11 stycznia 1933 r. i został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim.
Ł.D.
Ilustracja: Oswald Balzer, autor zdjęcia nieznany, Wikipedia, domena publiczna