czas czytania:
Zmarł Henryk Probus, książę wrocławski i krakowski
Urodził się w roku 1257 lub 1258, był synem księcia wrocławskiego Henryka III, wnukiem Henryka Pobożnego i prawnukiem Henryka Brodatego. Młode lata spędził na praskim dworze Przemysła Ottokara, tam też otrzymał dworskie i rycerskie wychowanie godne księcia europejskiego formatu.
W popularnej historiografii, ale i w oczach współczesnych, Henryk jest czarnym charakterem polskiej historii – wrogiem Kościoła, Polaków i języka polskiego. Jako taki Henryk potępiony został przez synod w Łęczycy w 1280 r. Choć książę lepiej posługiwał się niemczyzną (komponował miłosną poezję) niż językiem polskim, to jednak opinia o wrogości do Polaków jest przesadzona. Książę wydatnie dbał o dynamiczny rozwój gospodarczy śląskiego księstwa, popierał kolonizację niemiecką, liczne miasta obdarzył przywilejami. Sam Wrocław otrzymał ich aż 17, w tym pierwsze w tej części Europy prawo składu. Henryk Probus jako Piast nie wyzbył się perspektywy dynastycznej i gdy w 1288 r. zmarł Leszek Czarny, ruszył do walki o Kraków. Wówczas kasztelan krakowski Sułko z Niedźwiedzia otworzył mu bramy Wawelu, a krakowscy rzeźnicy – bramy miasta.
Krótkie panowanie Henryka to m.in. przywilej lokacyjny dla Wieliczki, układ o dziedziczeniu dla Przemysła II, patronat nad powstającą w Lubiążu „Kroniką polską”. Książę starał się też o polską koronę. Działania te były prowadzone zarówno przez posłów w Rzymie, jak i przez wysłanników na dwór cesarza Rudolfa. Książę koronacji królewskiej nie doczekał.
Jego grobowiec, znajdujący się we wrocławskim Muzeum Narodowym, to wybitne dzieło średniowiecznej sztuki rzeźbiarskiej, a spoczywające zgodnie u głowy książęcej dwa orły: biały – polski i czarny – śląski, stanowią nie tylko manifest książęcej władzy nad Krakowem i Wrocławiem, ale również zaprzeczenie czarnej legendy Henryka Probusa.
Ilustracja: Henryk Probus jako zwycięzca turnieju rycerskiego na miniaturze z kodeksu Manesse, Universitätsbibliothek Heidelberg, CC-BY-NC
Krótkie panowanie Henryka to m.in. przywilej lokacyjny dla Wieliczki, układ o dziedziczeniu dla Przemysła II, patronat nad powstającą w Lubiążu „Kroniką polską”. Książę starał się też o polską koronę. Działania te były prowadzone zarówno przez posłów w Rzymie, jak i przez wysłanników na dwór cesarza Rudolfa. Książę koronacji królewskiej nie doczekał.
Jego grobowiec, znajdujący się we wrocławskim Muzeum Narodowym, to wybitne dzieło średniowiecznej sztuki rzeźbiarskiej, a spoczywające zgodnie u głowy książęcej dwa orły: biały – polski i czarny – śląski, stanowią nie tylko manifest książęcej władzy nad Krakowem i Wrocławiem, ale również zaprzeczenie czarnej legendy Henryka Probusa.
PM
Ilustracja: Henryk Probus jako zwycięzca turnieju rycerskiego na miniaturze z kodeksu Manesse, Universitätsbibliothek Heidelberg, CC-BY-NC