czas czytania:
Wyłączenie ostatniego systemu opartego na komputerze „Odra”
Mało kto wie, że historia serii komputerów Odra trwała niemal 50 lat. Prototypy – Odra 1001 oraz 1002 – powstały w Zakładach Elektronicznych ELWRO we Wrocławiu w latach 1960–1962 na bazie przerwanego projektu przelicznika S-1, opracowanego pod koniec lat pięćdziesiątych przez zespół Jerzego Gradowskiego z Zakładu Aparatów Matematycznych PAN w Warszawie. Dopiero wersja Odra 1003, a po niej Odra 1013, weszły od 1964 r. do produkcji seryjnej, przeznaczone do wykonywania obliczeń naukowo-technicznych i sterowania procesami technologicznymi. Z uwagi na wciąż zbyt wolną moc obliczeniową i niedostateczne parametry nie znalazły one jednak masowego zastosowania. Dotyczyło to również kolejnej generacji maszyn: Odry 1103 i 1204. Produkcja każdej nowej wersji nie przekraczała liczby kilkudziesięciu lub najwyżej stu kilkudziesięciu egzemplarzy.
Przełomem okazało się nawiązanie w 1967 r. współpracy z brytyjskim koncernem elektronicznym ICL, sfinalizowanej w Londynie w dniach 24 kwietnia – 4 maja przez delegację polską pod przewodnictwem Witolda Tyrmana. Dzięki temu oddało się skonstruować i uruchomić produkcję nowej generacji maszyn o ulepszonych parametrach działania. Wyróżniały je wysoka niezawodność i możliwość pracy z oprogramowaniem stworzonym przez firmy trzecie. Powstały wówczas i w następnych latach komputery Odra 1304, Odra 1305 oraz już w latach siedemdziesiątych – Odra 1325. W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych wyprodukowano ich w sumie około 730 egzemplarzy, które znalazły szerokie zastosowanie między innymi w przemyśle, kolejnictwie, administracji, a także – jako wersja wojskowa Rodan 10 – w radiolokacji.
Odra była dumą i chlubą polskiej myśli technologicznej, dystansującą pod względem możliwości oraz wachlarza zastosowań wiele spośród swoich odpowiedników nie tylko w krajach bloku wschodniego, lecz także na Zachodzie. I chociaż po przemianach 1989 r. przeprowadzono w Polsce komputeryzację oraz informatyzację na bazie komputerów PC oraz Internetu, to ostatnie pracujące zestawy Odry długo jeszcze opierały się postępowi w tej dziedzinie, mimo że same macierzyste zakłady ELWRO przestały istnieć już w 1993 r. Ostatni pracujący jeszcze system Odry1305 został wyłączony w Ośrodku Informatyki PKP w Lublinie dnia 30 kwietnia 2010 r., po 34 latach nieprzerwanej i bezawaryjnej pracy.
Dziś można podziwiać Odrę już tylko w Muzeum Techniki w Warszawie.
Ilustracja: Otwarta jednostka centralna Odry 1305, 1974 r., Wikipedia, domena publiczna
Odra była dumą i chlubą polskiej myśli technologicznej, dystansującą pod względem możliwości oraz wachlarza zastosowań wiele spośród swoich odpowiedników nie tylko w krajach bloku wschodniego, lecz także na Zachodzie. I chociaż po przemianach 1989 r. przeprowadzono w Polsce komputeryzację oraz informatyzację na bazie komputerów PC oraz Internetu, to ostatnie pracujące zestawy Odry długo jeszcze opierały się postępowi w tej dziedzinie, mimo że same macierzyste zakłady ELWRO przestały istnieć już w 1993 r. Ostatni pracujący jeszcze system Odry1305 został wyłączony w Ośrodku Informatyki PKP w Lublinie dnia 30 kwietnia 2010 r., po 34 latach nieprzerwanej i bezawaryjnej pracy.
Dziś można podziwiać Odrę już tylko w Muzeum Techniki w Warszawie.
A.F.
Ilustracja: Otwarta jednostka centralna Odry 1305, 1974 r., Wikipedia, domena publiczna