czas czytania:
W Londynie zmarł Edward Raczyński, prezydent RP
na uchodźstwie
w latach 1979–1986
Edward Bernard Raczyński urodził się 19 grudnia 1891 r. w Zakopanem jako trzeci syn Edwarda Aleksandra Raczyńskiego herbu Nałęcz. Jego matką była Róża z Potockich primo voto Władysławowa Krasińska. Dzieciństwo spędził w Krakowie, studia prawnicze odbywał w Lipsku i Londynie oraz na Uniwersytecie Jagiellońskim, na którym uzyskał tytuł doktora prawa w 1916 r.
Od 1919 r. pracował w Ministerstwie Spraw Zagranicznych i przebywał na kilku placówkach dyplomatycznych, m.in. w Kopenhadze, Londynie i Genewie. W latach 1932–1934 reprezentował Rzeczpospolitą jako stały delegat przy Lidze Narodów w Genewie. Od 1934 aż do 1945 r., czyli do momentu cofnięcia uznania władzom polskim na emigracji przez Wielką Brytanię, był ambasadorem Rzeczypospolitej w Londynie. W latach 1941–1943 kierował ministerstwem spraw zagranicznych w rządzie Władysława Sikorskiego na uchodźstwie. To on przygotował i przedstawił aliantom pierwszy na świecie szczegółowy raport o holokauście na podstawie materiałów przywiezionych do Londynu w mikrofilmie przez kuriera Polskiego Państwa Podziemnego – Jana Karskiego. Oficjalna nota Rządu RP na uchodźstwie, skierowana została do rządów krajów będących sygnatariuszami Deklaracji Narodów Zjednoczonych 10 grudnia 1942 r. i przeszła do historii pod nazwą „noty Raczyńskiego”.
Po wojnie pozostał w Wielkiej Brytanii, gdzie uczestniczył w tworzeniu struktur polskiej emigracji politycznej i organizowaniu pomocy dla uchodźców. Z Władysławem Andersem i Tomaszem Arciszewskim założył w 1954 r. Radę Trzech – niekonstytucyjny organ władzy z prerogatywami prezydenta – jako formę sprzeciwu wobec nieustąpienia Augusta Zaleskiego z funkcji prezydenta Rządu RP na uchodźstwie, pomimo upływu jego kadencji.
On sam objął urząd prezydenta na uchodźctwie w marcu 1979 r. i pozostał na stanowisku do roku 1986. Był najstarszym prezydentem Polski – urząd złożył w wieku 95 lat. W 1990 r. założył w Poznaniu Fundację im. Raczyńskich, której przekazał Galerię Rogalińską przy Muzeum Narodowym wraz z licznymi dziełami sztuki oraz pałacem i parkiem w Rogalinie, dawnej siedzibie rodowej Raczyńskich. Zmarł 30 lipca 1993 r. w Londynie, w wieku 101 lat i 7 miesięcy. Pochowany został w Rogalinie.
Ilustracja: Ambasador RP Edward Raczyński po spotkaniu z lordem Edwardem Halifaxem, 23 sierpnia 1939 r., Narodowe Archiwum Cyfrowe
Po wojnie pozostał w Wielkiej Brytanii, gdzie uczestniczył w tworzeniu struktur polskiej emigracji politycznej i organizowaniu pomocy dla uchodźców. Z Władysławem Andersem i Tomaszem Arciszewskim założył w 1954 r. Radę Trzech – niekonstytucyjny organ władzy z prerogatywami prezydenta – jako formę sprzeciwu wobec nieustąpienia Augusta Zaleskiego z funkcji prezydenta Rządu RP na uchodźstwie, pomimo upływu jego kadencji.
On sam objął urząd prezydenta na uchodźctwie w marcu 1979 r. i pozostał na stanowisku do roku 1986. Był najstarszym prezydentem Polski – urząd złożył w wieku 95 lat. W 1990 r. założył w Poznaniu Fundację im. Raczyńskich, której przekazał Galerię Rogalińską przy Muzeum Narodowym wraz z licznymi dziełami sztuki oraz pałacem i parkiem w Rogalinie, dawnej siedzibie rodowej Raczyńskich. Zmarł 30 lipca 1993 r. w Londynie, w wieku 101 lat i 7 miesięcy. Pochowany został w Rogalinie.
Ilustracja: Ambasador RP Edward Raczyński po spotkaniu z lordem Edwardem Halifaxem, 23 sierpnia 1939 r., Narodowe Archiwum Cyfrowe