czas czytania:
W Krakowie zmarł kardynał Adam Sapieha
Kardynał Adam Stefan Sapieha urodził się 14 maja 1867 r. na zamku w Krasiczynie. Był najmłodszym z siedmiorga dzieci księcia Adama Sapiehy i księżnej Jadwigi z Sanguszków. Studiował na uniwersytetach w Wiedniu, Krakowie, Lille i Innsbrucku. W 1893 r. we Lwowie przyjął święcenia kapłańskie. Później studiował prawo na rzymskim Uniwersytecie Gregorianum (uzyskał stopień doktora obojga praw) oraz dyplomację w Kościelnej Akademii Szlacheckiej.
Po studiach został wicerektorem seminarium we Lwowie, ale po czterech latach zrezygnował i został duszpasterzem parafialnym. W 1906 r. Pius X mianował go szambelanem papieskim, a w 1911 – biskupem krakowskim; sakrę przyjął Sapieha w Kaplicy Sykstyńskiej.
Na wieść o wybuchu wojny światowej wrócił ze Szwajcarii, gdzie akurat przebywał. Otoczył opieką ludność cywilną – wydawał odezwy, interweniował u władz, zorganizował współdziałający z Czerwonym Krzyżem Książęco-Biskupi Komitet Pomocy dla Dotkniętych Klęską Wojny.
W 1922 r. został wybrany na senatora, ale rok później na polecenie Watykanu zrezygnował z mandatu. Był przeciwnikiem konkordatu z 1925 r., uważając, że daje państwu zbyt duży wpływ na Kościół. Paradoksalnie, na podstawie tej samej umowy Pius XI podniósł diecezję krakowską do rangi metropolii, a bp Sapieha został pierwszym arcybiskupem metropolitą krakowskim.
W 1935 r. doszło do sporu między metropolitą a prezydentem Mościckim o miejsce pochówku marszałka Piłsudskiego na Wawelu. Sprzeciw wobec woli prezydenta ściągnął na arcybiskupa ataki władz. W lutym 1939 r. abp Sapieha złożył rezygnację z urzędu ze względu na stan zdrowia, jednak wycofał ją z powodu zagrożenia dla kraju.
Podczas II wojny światowej arcybiskup pomagał ludności cywilnej poprzez Obywatelski Komitet Pomocy i Radę Główną Opiekuńczą. Interweniował u władz okupacyjnych w obronie prześladowanych, m.in. udało mu się doprowadzić do uwolnienia profesorów UJ z obozu w Sachsenhausen. Kilkakrotnie apelował do Piusa XII o publiczny protest przeciwko hitleryzmowi.
W czasie okupacji kilkakrotnie organizował spotkania biskupów z pobliskich diecezji. Tuż po wojnie, pod nieobecność prymasa Hlonda, abp Sapieha zwołał pierwsze posiedzenie Konferencji Episkopatu. Stworzył Krajową Centralę Caritas. Z jego inicjatywy w 1945 r. powstał „Tygodnik Powszechny”. W 1946 Pius XII mianował go kardynałem.
1 listopada 1946 r. Sapieha udzielił święceń kapłańskich Karolowi Wojtyle. Na kapłana wyświęcił także w 1950 r. kard. Franciszka Macharskiego.
Kardynał protestował przeciw komunistycznym szykanom wobec Kościoła i prześladowaniom ludności. Nie popierał porozumienia z władzami, zawartego przez prymasa Wyszyńskiego.
W 1951 r. otrzymał koadiutora w osobie bp. Eugeniusza Baziaka, który potem został jego następcą. Zmarł 23 lipca 1951 r. w Krakowie. Jego pogrzeb stał się ogromną manifestacją. Ciało Księcia Kardynała złożono w katedrze na Wawelu przy konfesji św. Stanisława.
Ilustracja: Pomnik kardynała Adama Stefana Sapiehy dłuta Augusta Zamoyskiego przy kościele franciszkanów w Krakowie, Wikipedia, domena publiczna
Na wieść o wybuchu wojny światowej wrócił ze Szwajcarii, gdzie akurat przebywał. Otoczył opieką ludność cywilną – wydawał odezwy, interweniował u władz, zorganizował współdziałający z Czerwonym Krzyżem Książęco-Biskupi Komitet Pomocy dla Dotkniętych Klęską Wojny.
W 1922 r. został wybrany na senatora, ale rok później na polecenie Watykanu zrezygnował z mandatu. Był przeciwnikiem konkordatu z 1925 r., uważając, że daje państwu zbyt duży wpływ na Kościół. Paradoksalnie, na podstawie tej samej umowy Pius XI podniósł diecezję krakowską do rangi metropolii, a bp Sapieha został pierwszym arcybiskupem metropolitą krakowskim.
W 1935 r. doszło do sporu między metropolitą a prezydentem Mościckim o miejsce pochówku marszałka Piłsudskiego na Wawelu. Sprzeciw wobec woli prezydenta ściągnął na arcybiskupa ataki władz. W lutym 1939 r. abp Sapieha złożył rezygnację z urzędu ze względu na stan zdrowia, jednak wycofał ją z powodu zagrożenia dla kraju.
Podczas II wojny światowej arcybiskup pomagał ludności cywilnej poprzez Obywatelski Komitet Pomocy i Radę Główną Opiekuńczą. Interweniował u władz okupacyjnych w obronie prześladowanych, m.in. udało mu się doprowadzić do uwolnienia profesorów UJ z obozu w Sachsenhausen. Kilkakrotnie apelował do Piusa XII o publiczny protest przeciwko hitleryzmowi.
W czasie okupacji kilkakrotnie organizował spotkania biskupów z pobliskich diecezji. Tuż po wojnie, pod nieobecność prymasa Hlonda, abp Sapieha zwołał pierwsze posiedzenie Konferencji Episkopatu. Stworzył Krajową Centralę Caritas. Z jego inicjatywy w 1945 r. powstał „Tygodnik Powszechny”. W 1946 Pius XII mianował go kardynałem.
1 listopada 1946 r. Sapieha udzielił święceń kapłańskich Karolowi Wojtyle. Na kapłana wyświęcił także w 1950 r. kard. Franciszka Macharskiego.
Kardynał protestował przeciw komunistycznym szykanom wobec Kościoła i prześladowaniom ludności. Nie popierał porozumienia z władzami, zawartego przez prymasa Wyszyńskiego.
W 1951 r. otrzymał koadiutora w osobie bp. Eugeniusza Baziaka, który potem został jego następcą. Zmarł 23 lipca 1951 r. w Krakowie. Jego pogrzeb stał się ogromną manifestacją. Ciało Księcia Kardynała złożono w katedrze na Wawelu przy konfesji św. Stanisława.
T.W.
Ilustracja: Pomnik kardynała Adama Stefana Sapiehy dłuta Augusta Zamoyskiego przy kościele franciszkanów w Krakowie, Wikipedia, domena publiczna