czas czytania:
Utworzenie w Wilnie Towarzystwa Filomatycznego
Towarzystwo Filomatyczne (zwane powszechnie Towarzystwem Filomatów – z gr. „miłośnicy nauki”), zazwyczaj kojarzone z osobą Adama Mickiewicza, powstało jako jedna z pierwszych niezależnych inicjatyw studenckich w historii Polski. Początkowo była to tajna organizacja skupiona wokół sześciu studentów Uniwersytetu Wileńskiego (poza Mickiewiczem – Tomasz Zan, Franciszek Malewski, Jan Czeczot, Onufry Pietraszkiewicz i Józef Jeżowski).
Wpisując się w nurt późnego oświecenia i nawiązując do tradycji wolnomularskich, Filomaci kładli nacisk na idee samokształcenia i samodoskonalenia. Spotkania i dyskusje członków Towarzystwa dotyczyły zarówno literatury (głównie komentowano i tłumaczono autorów oświeceniowych i klasycznych oraz prezentowano własną twórczość), jak i nauk ścisłych. W dość krótkim czasie organizacja nabrała charakteru patriotycznego i niepodległościowego. Wzrastająca popularność Towarzystwa doprowadziła do powstania „filialnych” stowarzyszeń: tzw. Koła Promienistych oraz Filaretów (gr. „miłośnicy cnoty”).
Działalność Towarzystwa została przerwana wskutek rozpoczętego pod koniec 1823 r. śledztwa Mikołaja Nowosilcowa, zakończonego aresztowaniem i wywiezieniem w głąb Rosji dwudziestu działaczy oraz usunięciem ze stanowisk czterech wileńskich profesorów. Literacki obraz prześladowań Filomatów został zawarty w III części „Dziadów” Mickiewicza.
Ilustracja: Rękopis najwcześniejszej wersji „Ody do Młodości" Adama Mickiewicza, manifestu Towarzystwa Filomatów, Polona, CC-BY-NC
Działalność Towarzystwa została przerwana wskutek rozpoczętego pod koniec 1823 r. śledztwa Mikołaja Nowosilcowa, zakończonego aresztowaniem i wywiezieniem w głąb Rosji dwudziestu działaczy oraz usunięciem ze stanowisk czterech wileńskich profesorów. Literacki obraz prześladowań Filomatów został zawarty w III części „Dziadów” Mickiewicza.
ŁK
Ilustracja: Rękopis najwcześniejszej wersji „Ody do Młodości" Adama Mickiewicza, manifestu Towarzystwa Filomatów, Polona, CC-BY-NC