czas czytania:
Ustawa regulująca sytuację prawną Karaimów w Polsce
i utworzenie Karaimskiego Związku Religijnego
Karaimi lub inaczej Karaici to grupa religijno-etniczna, uważająca za swoich przodków Chazarów. Do dziś jest najmniejszą mniejszością narodową w Polsce. Według tradycji, sprowadzić w 1397 r. i osadzić w Trokach miał ich książę Witold. Kazimierz Jagiellończyk nadał im przywilej posiadania własnego samorządu.
Po rozbiorach część ludności karaimskiej znalazła się w zaborze rosyjskim. Ze względu na wiarę Karaimów, która podobna jest do judaizmu, często uważano ich za Żydów. W drugiej połowie XIX w. ustawodawstwo rosyjskie uregulowało położenie prawne Żydów w swym imperium. Powstał Zarząd Duchowny w Trokach. Na jego czele stał hachan. Najznamienitszym z nich był Seraj Szapszał.
Karaici od początku cieszyli się zainteresowaniem ze strony władz polskich, które umożliwiały im swobodny rozwój tradycji narodowych, religijnych i kulturalnych. W czerwcu 1930 r. odwiedził ich nawet prezydent Ignacy Mościcki. Ogromne znaczenie dla funkcjonowania społeczności karaimskiej w Polsce miała ustawa sejmowa z 21 kwietnia 1936 r. Regulowała ona stosunek państwa polskiego do Karaimskiego Związku Religijnego. Ustawa wprowadziła silniejszą pozycję prawną hachana, który skupiał władzę wykonawczą, prawodawczą i sądowniczą. Zarząd Duchowny miał pełnić rolę doradczą.
W czasie II wojny światowej hachan Szapszał zwrócił się listownie do Biura ds. Czystości Rasy III Rzeszy z prośbą o zapoznanie się z kwestią pochodzenia etnicznego Karaimów. Niemcy uznali jego pismo za ważny dowód na nieżydowskie korzenie Karaimów. W ten sposób uniknęli oni losu Żydów.
Po II wojnie światowej dopiero w latach siedemdziesiątych uregulowano sytuację prawną tej społeczności. Niewielu Polaków wie o mniejszości karaimskiej, w dużej mierze dlatego, że jest to społeczność wyraźnie zanikająca. Dziś mieszkają oni głównie w Warszawie, a liczą ok. 120 osób.
Ilustracja: Duchowny karaimski z Wilna Hadży Seraja Chan Szapszał na fotografii sprzed 1939 r., Wikimedia commons, domena publiczna
Karaici od początku cieszyli się zainteresowaniem ze strony władz polskich, które umożliwiały im swobodny rozwój tradycji narodowych, religijnych i kulturalnych. W czerwcu 1930 r. odwiedził ich nawet prezydent Ignacy Mościcki. Ogromne znaczenie dla funkcjonowania społeczności karaimskiej w Polsce miała ustawa sejmowa z 21 kwietnia 1936 r. Regulowała ona stosunek państwa polskiego do Karaimskiego Związku Religijnego. Ustawa wprowadziła silniejszą pozycję prawną hachana, który skupiał władzę wykonawczą, prawodawczą i sądowniczą. Zarząd Duchowny miał pełnić rolę doradczą.
W czasie II wojny światowej hachan Szapszał zwrócił się listownie do Biura ds. Czystości Rasy III Rzeszy z prośbą o zapoznanie się z kwestią pochodzenia etnicznego Karaimów. Niemcy uznali jego pismo za ważny dowód na nieżydowskie korzenie Karaimów. W ten sposób uniknęli oni losu Żydów.
Po II wojnie światowej dopiero w latach siedemdziesiątych uregulowano sytuację prawną tej społeczności. Niewielu Polaków wie o mniejszości karaimskiej, w dużej mierze dlatego, że jest to społeczność wyraźnie zanikająca. Dziś mieszkają oni głównie w Warszawie, a liczą ok. 120 osób.
I.Ł.
Ilustracja: Duchowny karaimski z Wilna Hadży Seraja Chan Szapszał na fotografii sprzed 1939 r., Wikimedia commons, domena publiczna