czas czytania:
Urodził się kard. Zbigniew Oleśnicki
Zbigniew Oleśnicki herbu Dębno przyszedł na świat w Siennie 5 grudnia 1389 r. w rodzinie możnowładczej – jego ojciec był kasztelanem wileńskim oraz sędzią ziemskim krakowskim. Przyszłą karierę zapewniło mu jednak nie tyle znakomite pochodzenie, ile bohaterstwo podczas bitwy pod Grunwaldem, podczas której uratował życie samemu królowi. Mianowany został sekretarzem Władysława II Jagiełły, co wiązało się z powierzaniem mu licznych misji dyplomatycznych. Szybko awansował również w hierarchii kościelnej – od 1415 r. był proboszczem w Kłodawie, rok później wyróżniono go tytułem protonotariusza apostolskiego i scholastyka sandomierskiego. Dzięki poparciu monarchy prekonizowano go biskupem krakowskim w 1423 r. – dopiero wówczas przyjął wszystkie trzy kolejne stopnie święceń kapłańskich.
Występował ostro przeciwko sojuszowi z Husytami oraz planom przyjęcia przez Jagiellonów korony czeskiej. Zwalczał wpływy husyckie w Polsce, m.in. doprowadzając do wydania w 1424 r. edyktu wieluńskiego. Pod koniec panowania Władysława Jagiełły odgrywał najważniejszą rolę w państwie. Utrzymał ją również po jego śmierci, kiedy faktycznie sprawował władzę w czasie małoletniości Władysława III – formalnie jednak był członkiem rady regencyjnej, w której równie silną pozycję miała grupa skupiona wokół królowej matki Zofii Holszańskiej. Oleśnicki był politykiem bezwzględnym i bez skrupułów dążącym do swoich celów. W 1439 r. rozbił wojska konfederacji nowokorczyńskiej pod Grotnikami, ostatecznie likwidując opozycję husycką w Małopolsce. Występował ostro przeciwko niezależności Litwy.
W sprawach Kościoła popierał ideę koncyliaryzmu. Opowiadał się za ujednoliceniem liturgii, rozwojem kultu świętych (m.in. św. Stanisława), umacnianiem dyscypliny kleru, podporządkowaniem zakonów władzy biskupów i rozwojem bractw religijnych. W 1439 r. jako pierwszy Polak został nominowany kardynałem (tytułu Sanctae Priscae) przez Eugeniusza IV, a rok później ponownie przez Feliksa V. Spowodowało to istotny konflikt między nim a prymasem o procedencję, który udało się rozstrzygnąć polubownie. W ramach wzmacniania swojej pozycji w polskiej hierarchii kościelnej, zakupił w 1443 r. księstwo siewierskie wraz z prawem używania tytułu księcia. Po objęciu władzy przez Kazimierza IV Jagiellończyka jego wpływ na los państwa wydatnie osłabł.
Zmarł 1 kwietnia 1455 r. w Sandomierzu, dokonując przed śmiercią znacznego zapisu na rzecz Akademii Krakowskiej. Jego ciało spoczęło w Katedrze Wawelskiej.
Ilustracja: Płaskorzeźba na ścianie Collegium Maius, przedstawiająca biskupa krakowskiego Zbigniewa Oleśnickiego jako fundatora bursy dla Akademii Krakowskiej, Wikimedia commons, domena publiczna
W sprawach Kościoła popierał ideę koncyliaryzmu. Opowiadał się za ujednoliceniem liturgii, rozwojem kultu świętych (m.in. św. Stanisława), umacnianiem dyscypliny kleru, podporządkowaniem zakonów władzy biskupów i rozwojem bractw religijnych. W 1439 r. jako pierwszy Polak został nominowany kardynałem (tytułu Sanctae Priscae) przez Eugeniusza IV, a rok później ponownie przez Feliksa V. Spowodowało to istotny konflikt między nim a prymasem o procedencję, który udało się rozstrzygnąć polubownie. W ramach wzmacniania swojej pozycji w polskiej hierarchii kościelnej, zakupił w 1443 r. księstwo siewierskie wraz z prawem używania tytułu księcia. Po objęciu władzy przez Kazimierza IV Jagiellończyka jego wpływ na los państwa wydatnie osłabł.
Zmarł 1 kwietnia 1455 r. w Sandomierzu, dokonując przed śmiercią znacznego zapisu na rzecz Akademii Krakowskiej. Jego ciało spoczęło w Katedrze Wawelskiej.
M.G.-K
Ilustracja: Płaskorzeźba na ścianie Collegium Maius, przedstawiająca biskupa krakowskiego Zbigniewa Oleśnickiego jako fundatora bursy dla Akademii Krakowskiej, Wikimedia commons, domena publiczna