czas czytania:
Urodził się
Jan Śniadecki
Jan Chrzciciel Władysław Śniadecki urodził się 29 sierpnia 1756 r. w Żninie w Wielkopolsce. Początkowo uczył się w gimnazjum w Trzemesznie i Akademii Lubrańskiego w Poznaniu, a później na uniwersytecie w Krakowie. Tam też uzyskał tytuł doktora i mógł wykładać algebrę, dzięki czemu zwrócił na siebie uwagę rektora Hugona Kołłątaja. Śniadecki został dzięki niemu nauczycielem w Szkole Nowodworskiego.
W 1778 r. wyjechał za granicę w celu odbycia studiów. Był w Paryżu, Getyndze i Lejdzie. W Paryżu w Collège de France zaznajomił się gruntownie z chemią i fizyką. W 1781 r., mimo intratnych propozycji d’Alemberta, dotyczących objęcia posady w Madrycie, Śniadecki wrócił do kraju i zaczął w Krakowie wykładać matematykę i astronomię. Rok później zaproponował budowę obserwatorium astronomicznego na terenie ogrodu botanicznego w Krakowie. W 1784 r. razem z Janem Jaśkiewiczem skonstruował pierwszy polski balon. W latach 1807–1815 piastował funkcję rektora Uniwersytetu Wileńskiego, a do 1825 r. również dyrektora tamtejszego obserwatorium. W dowód uznania za zasługi na Litwie w 1812 r. został wyznaczony na jedynego niearystokratycznego członka Komisji Rządu Tymczasowego Wielkiego Księstwa Litewskiego, utworzonego przez Napoleona jako główna zwierzchność administracyjna na wyzwolonych przez wojska francuskie ziemiach litewskich.
Ostatnie lata życia Śniadecki spędził w Jaszunach, majątku swojej bratanicy Zofii Balińskiej, córki Jędrzeja (ojca polskiej chemii). Tam też zmarł 21 listopada 1830 r. i został pochowany.
W trakcie swojej pracy pedagogicznej Śniadecki dostrzegał braki polskiej nauki, stojącej na poziomie o wiele niższym niż w innych krajach Europy. Starał się to zmienić, zaczynając od publikacji nowych podręczników, w których posługiwał się własną, nowatorską, polską terminologią matematyczną, z której do dziś jest w użyciu np. termin całka (fr. intégrale). Śniadecki był też najwybitniejszym polskim astronomem przełomu XVIII i XIX w.; w uznaniu zasług jego imieniem nazwano planetoidę 1262 Sniadeckia oraz krater na Księżycu.
Ilustracja: Fotografia obrazu „Jan Śniadecki w pracowni obserwatorium Uniwersytetu Wileńskiego”, Muzeum Narodowe w Warszawie, zbiory cyfrowe
Ostatnie lata życia Śniadecki spędził w Jaszunach, majątku swojej bratanicy Zofii Balińskiej, córki Jędrzeja (ojca polskiej chemii). Tam też zmarł 21 listopada 1830 r. i został pochowany.
W trakcie swojej pracy pedagogicznej Śniadecki dostrzegał braki polskiej nauki, stojącej na poziomie o wiele niższym niż w innych krajach Europy. Starał się to zmienić, zaczynając od publikacji nowych podręczników, w których posługiwał się własną, nowatorską, polską terminologią matematyczną, z której do dziś jest w użyciu np. termin całka (fr. intégrale). Śniadecki był też najwybitniejszym polskim astronomem przełomu XVIII i XIX w.; w uznaniu zasług jego imieniem nazwano planetoidę 1262 Sniadeckia oraz krater na Księżycu.
M.G.-K.
Ilustracja: Fotografia obrazu „Jan Śniadecki w pracowni obserwatorium Uniwersytetu Wileńskiego”, Muzeum Narodowe w Warszawie, zbiory cyfrowe