czas czytania:
Urodził się Andrzej Zawada, himalaista
Andrzej Zawada (właściwie Maria Andrzej) urodził się w Olsztynie 16 lipca 1928 r. jako syn polskiego konsula w Prusach Wschodnich. Studiował fizykę i geofizykę we Wrocławiu, a potem w Warszawie, po czym w 1955 r. rozpoczął pracę w Instytucie Geofizyki PAN jako sejsmolog.
Od 1950 r. z zamiłowaniem oddawał się wspinaczce górskiej, którą łączył z pracą zawodową. W 1959 r. podjął się kierowania pierwszym zimowym przejściem całej grani Tatr – od Przełęczy Żdziarskiej do Huciańskiej (bez korzystania ze schronisk i grup wspierających). Uczestniczył w polskich wyprawach geofizycznych, m.in. w Wietnamie (1957) i na Spitsbergenie (1958).
W 1965 r. jako drugi człowiek w historii przeszedł Grand Piller d’Angle Mont Blanc. W cztery lata później zorganizował polską wyprawę w Karakorum, w której jednak nie uczestniczył. W 1970 r. po raz pierwszy wszedł na szczyt powyżej 7 tysięcy metrów – Pik Lenina w Pamirze (7134 m). W 1971 r. wraz z kolegami dokonał pierwszego wejścia na Kunyang Chhish w Karakorum. Dwa lata później był pierwszym człowiekiem, który przekroczył w zimie wysokość 7 tysięcy metrów – zdobył Noszak w Afganistanie (7492 m). W 1974 r. dokonał nowego wyczynu na skalę światową – wraz z Zygmuntem Heinrichem przekroczył w zimie granicę 8 tysięcy metrów na Lhotse (8501 m, ale doszedł tylko do 8250 m). Na przełomie 1979 i 1980 r. kierował zimową wyprawą na Mount Everest (8848 m), który został zdobyty 17 lutego 1980 r. W późniejszym okresie prowadził jeszcze kilka wypraw na najwyższe góry świata.
Zmarł 21 sierpnia 2000 r. w Warszawie. Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim.
W 1965 r. jako drugi człowiek w historii przeszedł Grand Piller d’Angle Mont Blanc. W cztery lata później zorganizował polską wyprawę w Karakorum, w której jednak nie uczestniczył. W 1970 r. po raz pierwszy wszedł na szczyt powyżej 7 tysięcy metrów – Pik Lenina w Pamirze (7134 m). W 1971 r. wraz z kolegami dokonał pierwszego wejścia na Kunyang Chhish w Karakorum. Dwa lata później był pierwszym człowiekiem, który przekroczył w zimie wysokość 7 tysięcy metrów – zdobył Noszak w Afganistanie (7492 m). W 1974 r. dokonał nowego wyczynu na skalę światową – wraz z Zygmuntem Heinrichem przekroczył w zimie granicę 8 tysięcy metrów na Lhotse (8501 m, ale doszedł tylko do 8250 m). Na przełomie 1979 i 1980 r. kierował zimową wyprawą na Mount Everest (8848 m), który został zdobyty 17 lutego 1980 r. W późniejszym okresie prowadził jeszcze kilka wypraw na najwyższe góry świata.
Zmarł 21 sierpnia 2000 r. w Warszawie. Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim.
M.G.-K.
Ilustracja: Widok na Mount Everest z południa, Wikimedia commons, domena publiczna