czas czytania:
Ukończenie budowy Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej
4 lipca 1843 r. rząd Królestwa Polskiego powołał Zarząd Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej. Miał on za zadanie doprowadzenie linii kolejowej z Warszawy do granicy zaboru austriackiego. Z dzisiejszej stacji Sosnowiec-Maczki (wówczas noszącej nazwę Granica) biegła już wtedy linia kolejowa, która po ukończeniu miała prowadzić przez Kraków do Wiednia – stąd nazwa inicjatywy.
Miała to być pierwsza linia kolejowa na terenie Królestwa Polskiego, druga zaś – w carskiej Rosji. Zadanie to Zarząd przejął w spadku po utworzonym w 1839 r. Towarzystwie Akcyjnym Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej, które w roku 1842 zbankrutowało. Prócz projektu inż. Stanisława Wysockiego Zarząd przejął jedynie niewielką do tej pory wybudowaną część odcinka Warszawa–Skierniewice. Kolej otwarto 14 czerwca 1845 r., po doprowadzeniu jej do Grodziska Mazowieckiego. Do Skierniewic kolej dotarła 15 października 1845, do Częstochowy – 1 grudnia 1846, do Granicy – 1 kwietnia 1848 r. Trasa liczyła sobie niemal 330 km i 27 stacji.
W pierwszym roku funkcjonowania (1845) – choć nie doprowadzona jeszcze nawet do Częstochowy – przewiozła ponad 140 tys. pasażerów i niemal tyle samo cetnarów towarów (czyli ok. 9500 ton). W pierwszej połowie lat sześćdziesiątych XIX w. linia kolejowa doczekała się przedłużenia w stronę północną – do granicy z Prusami.
Stacja Warszawa Wiedeńska stała mniej więcej w miejscu dzisiejszej stacji metra Centrum. W 1900 r. wybudowano tzw. Nową Poczekalnię – jeden z najczęściej pojawiających się na pocztówkach okresu międzywojennego obiektów architektonicznych Warszawy. Znajdował się na dzisiejszym placu Defilad, vis à vis Galerii Centrum. Już przed wojną zabudowania pierwszego dworca zaczęły ustępować miejsca nowemu, który – nigdy w pełni nieukończony – został zburzony przez Niemców.
Rola kolei żelaznej w rozwoju ekonomicznym w XIX w. jest ogromna i niekwestionowana. Szybki transport na masową skalę przy jednoczesnym zmniejszeniu kosztów na zawsze zmienił gospodarczą mapę Europy i świata. Regionalne systemy gospodarcze zostały zunifikowane – nastąpiła ich integracja w poszczególne systemy państwowe. Dzięki masowemu i szybszemu niż kiedykolwiek transportowi pasażerów zaczęła się rozwijać turystyka międzynarodowa. Przebieg linii kolejowych był przyczyną zahamowania rozwoju miast leżących na dotychczasowych szlakach handlowych a pominiętych przy budowie kolei (np. Dukla) lub przyspieszenia rozwoju miejscowości i miast położonych niedaleko dróg żelaznych. Liczne są przypadki utworzenia ośrodka miejskiego przy kolei od zera (np. Koluszki). Kolej sama z siebie stanowiła dużą gałąź gospodarki – obsługa taboru i budowa nowych linii tworzyła ogromną liczbę miejsc pracy.
Ilustracja: Dworzec Warszawsko-Wiedeński na rycinie Louisa-Juliena Jacotteta z 1852 r., Polona, CC-BY-NC
W pierwszym roku funkcjonowania (1845) – choć nie doprowadzona jeszcze nawet do Częstochowy – przewiozła ponad 140 tys. pasażerów i niemal tyle samo cetnarów towarów (czyli ok. 9500 ton). W pierwszej połowie lat sześćdziesiątych XIX w. linia kolejowa doczekała się przedłużenia w stronę północną – do granicy z Prusami.
Stacja Warszawa Wiedeńska stała mniej więcej w miejscu dzisiejszej stacji metra Centrum. W 1900 r. wybudowano tzw. Nową Poczekalnię – jeden z najczęściej pojawiających się na pocztówkach okresu międzywojennego obiektów architektonicznych Warszawy. Znajdował się na dzisiejszym placu Defilad, vis à vis Galerii Centrum. Już przed wojną zabudowania pierwszego dworca zaczęły ustępować miejsca nowemu, który – nigdy w pełni nieukończony – został zburzony przez Niemców.
Rola kolei żelaznej w rozwoju ekonomicznym w XIX w. jest ogromna i niekwestionowana. Szybki transport na masową skalę przy jednoczesnym zmniejszeniu kosztów na zawsze zmienił gospodarczą mapę Europy i świata. Regionalne systemy gospodarcze zostały zunifikowane – nastąpiła ich integracja w poszczególne systemy państwowe. Dzięki masowemu i szybszemu niż kiedykolwiek transportowi pasażerów zaczęła się rozwijać turystyka międzynarodowa. Przebieg linii kolejowych był przyczyną zahamowania rozwoju miast leżących na dotychczasowych szlakach handlowych a pominiętych przy budowie kolei (np. Dukla) lub przyspieszenia rozwoju miejscowości i miast położonych niedaleko dróg żelaznych. Liczne są przypadki utworzenia ośrodka miejskiego przy kolei od zera (np. Koluszki). Kolej sama z siebie stanowiła dużą gałąź gospodarki – obsługa taboru i budowa nowych linii tworzyła ogromną liczbę miejsc pracy.
tpplew
Ilustracja: Dworzec Warszawsko-Wiedeński na rycinie Louisa-Juliena Jacotteta z 1852 r., Polona, CC-BY-NC