czas czytania:
Ugoda w Ostrowie
Relacje między Jagiełłą a jego stryjecznym bratem Witoldem Kiejstutowiczem nigdy nie należały do najłatwiejszych. Mimo wieloletniej przyjaźni i współpracy między ich ojcami – wielkim księciem litewskim Olgierdem a księciem trockim Kiejstutem – synowie długo nie byli w stanie wypracować właściwej płaszczyzny porozumienia.
Ich relacje to seria trudnych doświadczeń, takich jak uwięzienie Kiejstuta przez Jagiełłę, do czego doszły również oskarżenia o przyczynienie się do jego śmierci, czy sojusze zawierane przez Witolda z najgroźniejszym wrogiem Litwinów – zakonem krzyżackim. Nie na wiele zdały się kolejne krótkotrwałe ugody; czy to z powodu złej woli obu stron, czy też wzajemnej nieufności były one bowiem stale zrywane. Konflikt dodatkowo pogłębił się po objęciu przez Jagiełłę tronu polskiego w 1386 r. Miary goryczy dopełniło wtedy przekazanie namiestnictwa Litwy w ręce królewskiego brata Skirgiełły, któremu już wcześniej została oddana ojcowizna Witolda, czyli dzielnicowe księstwo trockie. Po nieudanej próbie usunięcia namiestnika doszło w 1390 r. do kolejnego sojuszu Kiejstutowicza z Krzyżakami, w wyniku którego w tym i następnym roku Witold i zakon wspólnie wyprawiali się na Litwę. Wielu Litwinów – mimo miernych rezultatów – wojny zaczęło teraz przechodzić do obozu Witolda. Przekonało to Władysława Jagiełłę do podjęcia kroków zmierzających w kierunku osiągnięcia trwałego porozumienia z kuzynem.
Negocjacji podjął się poseł królewski, biskup płocki nominat Henryk, przyrodni brat książąt mazowieckich. Dzięki jego pośrednictwu 4 sierpnia 1392 r. w Ostrowie niedaleko Grodna została zawarta ugoda. Witold zobowiązał się do odstąpienia od sojuszu z zakonem krzyżackim, w zamian uzyskał zwrot księstwa trockiego oraz namiestnictwo w Wielkim Księstwie Litewskim. Opór Skirgiełły, długo wzbraniającego się przed ustąpieniem, udało się przełamać dzięki kolejnej ugodzie, zawartej między nim a Witoldem w Bełzie 2 grudnia tegoż roku, w następstwie której w zamian za Troki uzyskał on Kijów.
Ugoda otwierała zatem okres w miarę harmonijnej współpracy między stryjecznymi braćmi. Ambicje Witolda sięgały wszakże dalej niż władza namiestnicza – w następnych latach podjął on próbę przejęcia pełnych prerogatyw wielkoksiążęcych na Litwie. Jego usiłowania, by kontynuować politykę mocarstwową bez oglądania się na Polskę okazały się daremne po klęsce poniesionej z rąk Tatarów pod Worsklą w 1399 roku. Odtąd Witold musiał oprzeć swoje plany na bardziej racjonalnych podstawach, co znalazło wyraz w zapisach kolejnego układu polsko-litewskiego z 1401 r., zwanego unią wileńsko-radomską.
Ilustracja: Jan Matejko, „Wielki książę litewski Witold”, Wikimedia commons: domena publiczna
Negocjacji podjął się poseł królewski, biskup płocki nominat Henryk, przyrodni brat książąt mazowieckich. Dzięki jego pośrednictwu 4 sierpnia 1392 r. w Ostrowie niedaleko Grodna została zawarta ugoda. Witold zobowiązał się do odstąpienia od sojuszu z zakonem krzyżackim, w zamian uzyskał zwrot księstwa trockiego oraz namiestnictwo w Wielkim Księstwie Litewskim. Opór Skirgiełły, długo wzbraniającego się przed ustąpieniem, udało się przełamać dzięki kolejnej ugodzie, zawartej między nim a Witoldem w Bełzie 2 grudnia tegoż roku, w następstwie której w zamian za Troki uzyskał on Kijów.
Ugoda otwierała zatem okres w miarę harmonijnej współpracy między stryjecznymi braćmi. Ambicje Witolda sięgały wszakże dalej niż władza namiestnicza – w następnych latach podjął on próbę przejęcia pełnych prerogatyw wielkoksiążęcych na Litwie. Jego usiłowania, by kontynuować politykę mocarstwową bez oglądania się na Polskę okazały się daremne po klęsce poniesionej z rąk Tatarów pod Worsklą w 1399 roku. Odtąd Witold musiał oprzeć swoje plany na bardziej racjonalnych podstawach, co znalazło wyraz w zapisach kolejnego układu polsko-litewskiego z 1401 r., zwanego unią wileńsko-radomską.
A.F.
Ilustracja: Jan Matejko, „Wielki książę litewski Witold”, Wikimedia commons: domena publiczna