czas czytania:
Śmierć Władysława Wygnańca
Władysław, nazwany przez potomnych Wygnańcem, pierworodny syn Bolesława Krzywoustego i ruskiej księżniczki Zbysławy, przyszedł na świat w 1105 roku, a zatem jeszcze w okresie trwającego podziału kraju i walki jego ojca ze starszym bratem Zbigniewem.
Fakt ten mógł stanowić jedną z przyczyn ogłoszenia w 1138 roku dekretu sukcesyjnego, zwanego też „testamentem Krzywoustego”, dzielącego kraj na dzielnice i wprowadzające zasadę senioratu. A choć traktat ten miał w zamyśle jego twórcy zapewnić państwu pokój, stał się zarzewiem długotrwałych wojen, osłabienia kraju i strat terytorialnych.
Decydujące okazało się właśnie krótkie panowanie pierwszego księcia-seniora i dziedzica dzielnicy śląskiej, Władysława II Wygnańca (1138–1146). Wszyscy kronikarze polscy byli na ogół zgodni co do krytyki jego rządów, naznaczonych walką z młodszymi braćmi przyrodnimi – Bolesławem Kędzierzawym i Mieszkiem Starym, oraz konfliktem ze wpływowym palatynem Piotrem Włostowicem, w wyniku którego ten ostatni został uwięziony i oślepiony. W ślad za przekazem Wincentego Kadłubka widzieli w tym skutki dominujących wpływów żony księcia-seniora – Agnieszki Babenberskiej. Choć można polemizować z tezami kronikarza, to wydaje się, że mogła ona stać za pewnymi decyzjami jej męża, skutkującymi utratą poparcia w kraju i przegraną walką z juniorami, zakończoną wygnaniem.
Na negatywną ocenę Władysława wśród polskich historyków miały również wpływ jego późniejsze usiłowania odzyskania władzy, sprowadzenie na kraj interwencji władców niemieckich – Konrada III w roku 1146 oraz Fryderyka I Barbarossy w 1157 roku. Wszystko to okazało się jednak daremne.
W Saskim Altenburg, położonym na terenie dzisiejszej Turyngii, 30 maja 1159 roku – w górującym nad miastem i okolicą zamku dogorywał mieszkający tu od trzynastu lat polski wygnaniec.
Jest coś tragicznego i zarazem symbolicznego w zgonie tego kontrowersyjnego polskiego władcy. Dopiero z chwilą wydania przez niego ostatniego tchnienia rozbicie dzielnicowe stało się faktem dokonanym, zabrakło bowiem jedynego przedstawiciela dynastii piastowskiej, dążącego do ponownego zjednoczenia rozbitego na księstwa państwa polskiego. Śmierć Władysława otworzyła drogę do odzyskania Śląska jego synom, których panujący w tej dzielnicy następcy podejmowali w ciągu następnych stu pięćdziesięciu lat wysiłki w kierunku przywrócenia państwu jedności, podążając śladami swojego protoplasty.
Ilustracja: Pocztówka Wydawnictwa Salonu Malarzy Polskich, [1927-1936] (Kraków, „Akropol”) przedstawiająca Władysław II na rysunku Jana Matejki, Wikimedia commons, domena publiczna
Decydujące okazało się właśnie krótkie panowanie pierwszego księcia-seniora i dziedzica dzielnicy śląskiej, Władysława II Wygnańca (1138–1146). Wszyscy kronikarze polscy byli na ogół zgodni co do krytyki jego rządów, naznaczonych walką z młodszymi braćmi przyrodnimi – Bolesławem Kędzierzawym i Mieszkiem Starym, oraz konfliktem ze wpływowym palatynem Piotrem Włostowicem, w wyniku którego ten ostatni został uwięziony i oślepiony. W ślad za przekazem Wincentego Kadłubka widzieli w tym skutki dominujących wpływów żony księcia-seniora – Agnieszki Babenberskiej. Choć można polemizować z tezami kronikarza, to wydaje się, że mogła ona stać za pewnymi decyzjami jej męża, skutkującymi utratą poparcia w kraju i przegraną walką z juniorami, zakończoną wygnaniem.
Na negatywną ocenę Władysława wśród polskich historyków miały również wpływ jego późniejsze usiłowania odzyskania władzy, sprowadzenie na kraj interwencji władców niemieckich – Konrada III w roku 1146 oraz Fryderyka I Barbarossy w 1157 roku. Wszystko to okazało się jednak daremne.
W Saskim Altenburg, położonym na terenie dzisiejszej Turyngii, 30 maja 1159 roku – w górującym nad miastem i okolicą zamku dogorywał mieszkający tu od trzynastu lat polski wygnaniec.
Jest coś tragicznego i zarazem symbolicznego w zgonie tego kontrowersyjnego polskiego władcy. Dopiero z chwilą wydania przez niego ostatniego tchnienia rozbicie dzielnicowe stało się faktem dokonanym, zabrakło bowiem jedynego przedstawiciela dynastii piastowskiej, dążącego do ponownego zjednoczenia rozbitego na księstwa państwa polskiego. Śmierć Władysława otworzyła drogę do odzyskania Śląska jego synom, których panujący w tej dzielnicy następcy podejmowali w ciągu następnych stu pięćdziesięciu lat wysiłki w kierunku przywrócenia państwu jedności, podążając śladami swojego protoplasty.
A.F.
Ilustracja: Pocztówka Wydawnictwa Salonu Malarzy Polskich, [1927-1936] (Kraków, „Akropol”) przedstawiająca Władysław II na rysunku Jana Matejki, Wikimedia commons, domena publiczna