Śmierć Marcina Kromera

Skończywszy naukę w szkółce przyklasztornej, w wieku 16 lat został przyjęty do Akademii Krakowskiej. Już jako bakałarz zajął się przekładem dzieł Arystotelesa, a owoc swojej pracy ofiarował kanclerzowi wielkiemu koronnemu i jednocześnie biskupowi przemyskiemu Janowi Chojeńskiemu. Dzięki temu uzyskał pracę w kancelarii królewskiej, a w osobie kanclerza zyskał protektora, który sfinansował mu studia zagraniczne. Ukończył je w Rzymie i do kraju powrócił z tytułem doktora prawa. Po śmierci Chojeńskiego zyskał sobie przychylność biskupa krakowskiego Piotra Gamrata. Został proboszczem w Bieczu i przyjął święcenia kapłańskie. Wysłany z poselstwem do papieża, zdołał wyjednać od niego pozwolenie na czytanie ksiąg zakazanych, dzięki czemu w 1551 r. zadebiutował jako prozaik książką „O wierze i nauce luterskiej”. Rozmowa dworzanina z mnichem, włączając się tym samym w polemikę z protestantyzmem. Wkrótce znalazł się razem z Hozjuszem w awangardzie polskiej kontrreformacji, zabiegając o sprowadzenie do Polski jezuitów.

Po śmierci Gamrata został sekretarzem królewskim. Odbywał wiele podróży dyplomatycznych. Po sześcioletnim pobycie w Wiedniu został biskupem warmińskim i tam spędził ostatnie lata życia.

Sławy w całej Europie przysporzyło mu dzieło „De origine et rebus gestis Poloniae”, wydane w 1555 r. Jako historyk stosował nową metodę: nie opierał się tylko na pisanych wcześniej kronikach, lecz dużą wagę przywiązywał także do źródeł. Prawdopodobnie był pierwszym z Polaków, którego dzieło przetłumaczono na język angielski. Kromer dał się również poznać jako teoretyk muzyki dzięki książkom „Musicae elementa” i „De musica figurata liber posteriori”.



Ilustracja: Marcin Kromer (aut. Ludwik Horwart), Polona, CC-BY-NC