czas czytania:
Śmierć Ludwika Jagiellończyka pod Mohaczem
Król Polski Kazimierz Jagiellończyk mógł się pochwalić licznymi sukcesami jako władca Polski i Litwy – z pokonaniem zakonu krzyżackiego na czele. Prawdziwie imponująca była jednak jego polityka dynastyczna. Udało mu się wypromować swojego syna Władysława na króla Czech (1471) i Węgier (1490). Cała Europa Środkowa – od Smoleńska i Brańska na północnym-wschodzie, po chorwackie wybrzeża Adriatyku, Belgrad i Jedysan nad Morzem Czarnym na południu znalazła się pod panowaniem Jagiellonów.
Władza Jagiellonów na południu okazała się jednak dość krótkotrwała. Synowie polskiego króla nie odziedziczyli po ojcu zdrowia i dzietności (może z wyjątkiem Zygmunta Starego). Władysław Jagiellończyk miał tylko jednego syna, którego ożenił z wnuczką Maksymiliana Habsburga – Marią. Już zresztą wcześniej zawarł układ z Habsburgami, zapewniający im sukcesję po nim w wypadku braku męskiego potomka. Nie było to zbyt lojalne wobec jego własnych braci – Jana Olbrachta, Aleksandra i Zygmunta (nazwanego później Starym).
Ludwik Jagiellończyk przejął władzę po ojcu w 1516 r. W spuściźnie obejmował dwa odmienne kraje z poważnymi problemami wewnętrznymi. W żadnym z nich nie miał zbyt silnej pozycji, gdyż zarówno Czesi, jak i Węgrzy mieli własną arystokrację niezbyt przyjazną Jagiellonom.
Katastrofa nadeszła od południa. W 1521 r. Turcy zdobyli Belgrad. W 1526 r. ruszyli na Budę, stolicę Węgier. W owym czasie armia turecka była bardzo nowoczesną siłą z licznym korpusem artylerii, świetną kadrą inżynierską i uzbrojonymi w broń palną janczarami. Węgrzy (Czesi nie kwapili się z pomocą młodemu królowi) dysponowali wciąż w dużej mierze jazdą rycerską z pospolitego ruszenia. Ludwik Jagiellończyk niemal powtórzył los swego wuja – Władysława Warneńczyka. W bitwie dowodził jedną z rycerskich szarż lewego skrzydła na stanowiska tureckiej artylerii i janczarów. Atak załamał się i rycerze wraz z królem starali się uciec z pola bitwy. Podczas pokonywania rzeczki Csele król spadł z konia i prawdopodobnie się utopił. Wraz z nim skończyło się władanie Jagiellonów na Węgrzech i w Czechach, gdzie władzę przejął brat królowej Marii – Ferdynand Habsburg.
Ilustracja: Odnalezienie zwłok króla Ludwika pod Mohaczem, autor Bertalan Székely de Ádámos, Magyar Nemzeti Galéria, domena publiczna
Ludwik Jagiellończyk przejął władzę po ojcu w 1516 r. W spuściźnie obejmował dwa odmienne kraje z poważnymi problemami wewnętrznymi. W żadnym z nich nie miał zbyt silnej pozycji, gdyż zarówno Czesi, jak i Węgrzy mieli własną arystokrację niezbyt przyjazną Jagiellonom.
Katastrofa nadeszła od południa. W 1521 r. Turcy zdobyli Belgrad. W 1526 r. ruszyli na Budę, stolicę Węgier. W owym czasie armia turecka była bardzo nowoczesną siłą z licznym korpusem artylerii, świetną kadrą inżynierską i uzbrojonymi w broń palną janczarami. Węgrzy (Czesi nie kwapili się z pomocą młodemu królowi) dysponowali wciąż w dużej mierze jazdą rycerską z pospolitego ruszenia. Ludwik Jagiellończyk niemal powtórzył los swego wuja – Władysława Warneńczyka. W bitwie dowodził jedną z rycerskich szarż lewego skrzydła na stanowiska tureckiej artylerii i janczarów. Atak załamał się i rycerze wraz z królem starali się uciec z pola bitwy. Podczas pokonywania rzeczki Csele król spadł z konia i prawdopodobnie się utopił. Wraz z nim skończyło się władanie Jagiellonów na Węgrzech i w Czechach, gdzie władzę przejął brat królowej Marii – Ferdynand Habsburg.
Ilustracja: Odnalezienie zwłok króla Ludwika pod Mohaczem, autor Bertalan Székely de Ádámos, Magyar Nemzeti Galéria, domena publiczna