czas czytania:
Przywilej Kazimierza Wielkiego dla lwowskiego arcybiskupa ormiańskiego Grzegorza
Do Lwowa pierwsi Ormianie przybyli w XIII w., za panowania księcia Lwa Daniłowicza. Już od czasów starożytnych zmuszeni byli do ciągłego przemieszczania się i emigracji zarówno ze względów ekonomicznych, jak i religijnych – zwłaszcza po upadku królestwa Małej Armenii w Cylicji. W 1340 r. Ruś Czerwona wraz ze Lwowem została przyłączona do Królestwa Polskiego, którego władca – Kazimierz III Wielki – rozciągnął swoją opiekę nad mniejszością ormiańską.
W 1356 r., przy okazji lokacji miasta na prawie magdeburskim, król zezwolił Ormianom na wybór między sprawowaniem sądów według własnego prawa a posługiwaniem się prawem niemieckim. W tym samym roku lub w 1363 ufundowano lwowską katedrę ormiańską, przeznaczoną dla już dobrze zorganizowanej gminy. W 1364 r. do Lwowa przybył Grzegorz (zwany Wielkim), od trzech lat arcybiskup metropolita z nadania katolikosa Cylicji. Kazimierz III w uznaniu jego zasług i dowiedzionej wierności nadał mu przywilej pełnoprawnego osiedlenia się w mieście, pozostania przy swojej wierze, praktykowania jej zgodnie z tradycją i zwyczajami oraz sprawowania jurysdykcji nad ludnością ormiańską zamieszkałą na całym terytorium królestwa. Grzegorz utrzymał swoją pozycję również za panowania króla Władysława Jagiełły i wielkiego księcia Witolda.
Od tej pory kluczową pozycję w społeczności ormiańskiej (oprócz samorządu złożonego z wójta i rady starszych) zajmowała hierarchia kościelna, z metropolitą na czele. Wybierali go seniorzy gmin, po czym elekt był konsekrowany przez katolikosa cylicyjskiego (a później z Eczmiadzynu) oraz zatwierdzany przez polskiego władcę. Prócz Lwowa, innymi ważnymi ośrodkami życia społeczności ormiańskiej były duże miasta kupieckie na Rusi i Mołdawii takie jak Łuck, Włodzimierz Wołyński, Kamieniec Podolski i Suczawa. Metropolia lwowska istniała nieprzerwanie aż do II wojny światowej, a od lat pięćdziesiątych zwierzchność nad katolikami obrządku ormiańskiego sprawują arcybiskupi warszawscy.
Ilustracja: Najstarsza, średniowieczna część Katedry Ormiańskiej we Lwowie, widok współczesny, Wikimedia commons, domena publiczna
Od tej pory kluczową pozycję w społeczności ormiańskiej (oprócz samorządu złożonego z wójta i rady starszych) zajmowała hierarchia kościelna, z metropolitą na czele. Wybierali go seniorzy gmin, po czym elekt był konsekrowany przez katolikosa cylicyjskiego (a później z Eczmiadzynu) oraz zatwierdzany przez polskiego władcę. Prócz Lwowa, innymi ważnymi ośrodkami życia społeczności ormiańskiej były duże miasta kupieckie na Rusi i Mołdawii takie jak Łuck, Włodzimierz Wołyński, Kamieniec Podolski i Suczawa. Metropolia lwowska istniała nieprzerwanie aż do II wojny światowej, a od lat pięćdziesiątych zwierzchność nad katolikami obrządku ormiańskiego sprawują arcybiskupi warszawscy.
M.G.-K.
Ilustracja: Najstarsza, średniowieczna część Katedry Ormiańskiej we Lwowie, widok współczesny, Wikimedia commons, domena publiczna