czas czytania:
Powstała Socjaldemokracja Królestwa Polskiego
30 lipca 1893 r. powstała polska marksistowska partia polityczna, założona przez działaczy robotniczych, którzy wystąpili z Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS) podczas Międzynarodowego Kongresu Socjalistycznego w 1893 r.
Celem SDKP było wywołanie międzynarodowej rewolucji robotniczej, obalenie caratu oraz likwidacja państw narodowych i wprowadzenie rządów proletariatu. Na fali postulatów likwidacji państw narodowych SDKP pomijała w swoim programie sprawę niepodległości Polski oraz współpracy ze środowiskami chłopskimi. Nie mieściły się one w wizji rewolucji międzynarodowej, którą przedkładała ponad hasła niepodległościowe.
Oprócz Róży Luksemburg, najbardziej znanymi działaczami partii byli: Feliks Dzierżyński, Zofia Muszkat, Julian Marchlewski, Adolf Warszawski, Leon Jogiches i Józef Unszlicht. Wielu z nich odegrało ważne role podczas rosyjskiej rewolucji październikowej. Platformę agitacyjno-informacyjną stanowiły trzy pisma związane z partią: „Przegląd Robotniczy”, „Czerwony Sztandar” oraz „Sprawa Robotnicza”.
W 1900 r. z inicjatywy Feliksa Dzierżyńskiego SDKP zjednoczyła się ze Związkiem Robotników Litwy, stając się Socjaldemokracją Królestwa Polskiego i Litwy. W 1906 r. weszła w skład Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji jako autonomiczna sekcja SDPRR – współdziałała z bolszewikami z zachowaniem samodzielności ideologicznej i organizacyjnej. SDKPiL była jedną z głównych organizacji biorących udział w rewolucji 1905–1907; organizowała liczne strajki i manifestacje.
W czasie I wojny światowej SDKPiL brała udział w międzynarodowych zjazdach socjalistycznych, głosząc hasła antywojenne i antyimperialistyczne. Większość działaczy opuściła tereny Królestwa Polskiego i w 1917 r. znalazła się na terytorium Rosji; zakładano tam nowe koła SDKPiL. W grudniu 1918 r. – w wyniku połączenia z PPS-Lewicą – utworzono Komunistyczną Partię Polski (do 1925 r. pod nazwą Komunistyczna Partia Robotnicza Polski).
Ilustracja: Ulotka „Do strejku! Do walki!”, Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy. Zarząd Główny, Warszawa, 22 grudnia 1905 r., Biblioteka Narodowa, polona.pl, domena publiczna
„Ucisk narodowościowy, który ludność polska znosi od carskiego rządu, nie może być obojętny dla klasy robotniczej. Dążąc do usunięcia wszystkich form ucisku i panowania jednych ludzi nad drugimi, klasa robotnicza musi dążyć również do zniesienia ucisku narodowościowego. Ale zadanie to nie jest osobnym zadaniem narodowym polskiego proletariatu” – pisała Róża Luksemburg, główna teoretyczka ruchu, w artykule „Czego chcemy” w „Przeglądzie Robotniczym”, 1904, nr 5
Oprócz Róży Luksemburg, najbardziej znanymi działaczami partii byli: Feliks Dzierżyński, Zofia Muszkat, Julian Marchlewski, Adolf Warszawski, Leon Jogiches i Józef Unszlicht. Wielu z nich odegrało ważne role podczas rosyjskiej rewolucji październikowej. Platformę agitacyjno-informacyjną stanowiły trzy pisma związane z partią: „Przegląd Robotniczy”, „Czerwony Sztandar” oraz „Sprawa Robotnicza”.
W 1900 r. z inicjatywy Feliksa Dzierżyńskiego SDKP zjednoczyła się ze Związkiem Robotników Litwy, stając się Socjaldemokracją Królestwa Polskiego i Litwy. W 1906 r. weszła w skład Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji jako autonomiczna sekcja SDPRR – współdziałała z bolszewikami z zachowaniem samodzielności ideologicznej i organizacyjnej. SDKPiL była jedną z głównych organizacji biorących udział w rewolucji 1905–1907; organizowała liczne strajki i manifestacje.
W czasie I wojny światowej SDKPiL brała udział w międzynarodowych zjazdach socjalistycznych, głosząc hasła antywojenne i antyimperialistyczne. Większość działaczy opuściła tereny Królestwa Polskiego i w 1917 r. znalazła się na terytorium Rosji; zakładano tam nowe koła SDKPiL. W grudniu 1918 r. – w wyniku połączenia z PPS-Lewicą – utworzono Komunistyczną Partię Polski (do 1925 r. pod nazwą Komunistyczna Partia Robotnicza Polski).
Ilustracja: Ulotka „Do strejku! Do walki!”, Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy. Zarząd Główny, Warszawa, 22 grudnia 1905 r., Biblioteka Narodowa, polona.pl, domena publiczna