czas czytania:
Powstał Fundusz Obrony Narodowej
W latach trzydziestych XX w. II Rzeczpospolita prowadziła na arenie międzynarodowej politykę zachowywania równych odległości między Moskwą a Berlinem. Wynikiem zabiegów polskiej dyplomacji, na której czele stał minister spraw zagranicznych Józef Beck, było m.in. zawarcie w 1932 r. paktu o nieagresji z ZSRR oraz podpisanie w 1934 r. podobnego układu z Niemcami.
Mimo tych porozumień polskie władze zdawały sobie sprawę, że „odprężenie” w relacjach z potężnymi sąsiadami nie będzie trwało wiecznie, tym bardziej, że zarówno III Rzesza, jak i strona sowiecka rozbudowywały swój arsenał broni, przygotowując się do przyszłego konfliktu militarnego w Europie.
Coraz bardziej wyczuwalne zagrożenie zewnętrzne przełożyło się na konkretne decyzje rządzącego krajem obozu sanacyjnego. Jedną z nich było utworzenie 9 kwietnia 1936 r. przez prezydenta RP Ignacego Mościckiego Funduszu Obrony Narodowej. Głównym celem funkcjonowania tego podmiotu stało się gromadzenie środków na dozbrajanie polskiej armii oraz realizację wojskowego programu inwestycyjnego. Kapitał FON-u składał się z wpłat od osób prywatnych, darów od różnych instytucji, wpływów ze sprzedaży wojskowych nieruchomości oraz dotacji skarbu państwa. Według wyliczeń fundusz zgromadził do wybuchu II wojny światowej około 1 mld złotych. Środki w walucie wydano na broń dla żołnierzy, resztę zaś, przede wszystkim przedmioty wykonane ze srebra i złota, ewakuowano w 1939 r. poza granice państwa.
W okresie trwania światowego konfliktu podtrzymywano istnienie FON-u, ale zbiórki pieniężne były przeprowadzane głównie wśród amerykańskiej i kanadyjskiej Polonii. W czerwcu 1945 r. minister obrony narodowej rządu RP na emigracji, gen. Marian Kukiel, zadecydował o ofiarowaniu zebranych przez fundusz dóbr na pomoc dla byłych żołnierzy Armii Krajowej i ich rodzin. Pozostały majątek organizacji, wbrew woli polskiego rządu w Londynie, został w 1947 r. przekazany przez gen. Stanisława Tatara premierowi Józefowi Cyrankiewiczowi, który reprezentował krajowe władze komunistyczne.
Ilustracja: Uczniowie szkoły powszechnej w Mosinie zbierają surowce wtórne w celu uzyskania pieniędzy na Fundusz Obrony Narodowej, Narodowe Archiwum Cyfrowe
Coraz bardziej wyczuwalne zagrożenie zewnętrzne przełożyło się na konkretne decyzje rządzącego krajem obozu sanacyjnego. Jedną z nich było utworzenie 9 kwietnia 1936 r. przez prezydenta RP Ignacego Mościckiego Funduszu Obrony Narodowej. Głównym celem funkcjonowania tego podmiotu stało się gromadzenie środków na dozbrajanie polskiej armii oraz realizację wojskowego programu inwestycyjnego. Kapitał FON-u składał się z wpłat od osób prywatnych, darów od różnych instytucji, wpływów ze sprzedaży wojskowych nieruchomości oraz dotacji skarbu państwa. Według wyliczeń fundusz zgromadził do wybuchu II wojny światowej około 1 mld złotych. Środki w walucie wydano na broń dla żołnierzy, resztę zaś, przede wszystkim przedmioty wykonane ze srebra i złota, ewakuowano w 1939 r. poza granice państwa.
W okresie trwania światowego konfliktu podtrzymywano istnienie FON-u, ale zbiórki pieniężne były przeprowadzane głównie wśród amerykańskiej i kanadyjskiej Polonii. W czerwcu 1945 r. minister obrony narodowej rządu RP na emigracji, gen. Marian Kukiel, zadecydował o ofiarowaniu zebranych przez fundusz dóbr na pomoc dla byłych żołnierzy Armii Krajowej i ich rodzin. Pozostały majątek organizacji, wbrew woli polskiego rządu w Londynie, został w 1947 r. przekazany przez gen. Stanisława Tatara premierowi Józefowi Cyrankiewiczowi, który reprezentował krajowe władze komunistyczne.
Paweł Cichocki
Ilustracja: Uczniowie szkoły powszechnej w Mosinie zbierają surowce wtórne w celu uzyskania pieniędzy na Fundusz Obrony Narodowej, Narodowe Archiwum Cyfrowe