czas czytania:
Powrót religii do szkół
Nauczanie religii zostało ostatecznie usunięte ze szkół państwowych na podstawie ustawy o rozwoju systemu oświaty i wychowania z 15 lipca 1961 r. Stanowiła ona, że szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze są instytucjami świeckimi.
Po upadku komunizmu z inicjatywą w sprawie powrotu nauczania religii do szkół wystąpiła 2 maja 1990 r. 240. Konferencja Episkopatu Polski, co potwierdził także list pasterski z 16 czerwca. Premier Tadeusz Mazowiecki dążył do jak najszybszego spełnienia postulatu Kościoła. 27 czerwca Komisja Wspólna Rządu i Episkopatu osiągnęła porozumienie. 3 sierpnia 1990 r. minister edukacji Henryk Samsonowicz wydał instrukcję dotyczącą powrotu religii do szkół. Przewidywała, że katechizacja może odbywać się w szkołach podstawowych i średnich w wymiarze dwóch lekcji tygodniowo. Warunkiem było wyrażenie takiej woli przez rodziców lub – w przypadku szkół ponadpodstawowych – rodziców bądź samych uczniów. 24 sierpnia minister wydał analogiczną instrukcję dotyczącą nauczania religii innych wyznań.
Wraz z rozpoczęciem nowego roku szkolnego – we wrześniu 1990 r. – 95,8% uczniów zadeklarowało chęć uczestniczenia w lekcjach religii katolickiej. Ogromna część społeczeństwa była za powrotem religii do szkół, nawet jeżeli część zgadzała się na to pod presją. Środowiska antyklerykalne jednak gwałtownie zaprotestowały, a Rzecznik Praw Obywatelskich Ewa Łętowska 17 sierpnia zaskarżyła instrukcję do Trybunału Konstytucyjnego. Uważała ona, że instrukcja stoi w sprzeczności z ustawą o rozwoju systemy oświaty i wychowania z 1961 r. W istocie jednak spór toczył się o to, czy nauka religii w szkołach publicznych naruszała zasadę wolności sumienia i wyznania.
30 stycznia 1991 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że instrukcja nie jest sprzeczna z ustawą, ponieważ rozumienie świeckości i neutralności państwa w Rzeczypospolitej Polskiej różni się od tego z okresu PRL.
Ilustracja: Msza za ojczyznę u schyłku PRL odprawiana w Gorzowie Wielkopolskim, Wikimedia commons, CC BY-SA
Wraz z rozpoczęciem nowego roku szkolnego – we wrześniu 1990 r. – 95,8% uczniów zadeklarowało chęć uczestniczenia w lekcjach religii katolickiej. Ogromna część społeczeństwa była za powrotem religii do szkół, nawet jeżeli część zgadzała się na to pod presją. Środowiska antyklerykalne jednak gwałtownie zaprotestowały, a Rzecznik Praw Obywatelskich Ewa Łętowska 17 sierpnia zaskarżyła instrukcję do Trybunału Konstytucyjnego. Uważała ona, że instrukcja stoi w sprzeczności z ustawą o rozwoju systemy oświaty i wychowania z 1961 r. W istocie jednak spór toczył się o to, czy nauka religii w szkołach publicznych naruszała zasadę wolności sumienia i wyznania.
30 stycznia 1991 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że instrukcja nie jest sprzeczna z ustawą, ponieważ rozumienie świeckości i neutralności państwa w Rzeczypospolitej Polskiej różni się od tego z okresu PRL.
M.G.-K.
Ilustracja: Msza za ojczyznę u schyłku PRL odprawiana w Gorzowie Wielkopolskim, Wikimedia commons, CC BY-SA