czas czytania:
Powołanie Tadeusza Mazowieckiego
na premiera
W wyniku ustaleń Okrągłego Stołu, w czerwcu 1989 r. zostały przeprowadzone wybory, do których rządzący komuniści dopuścili działaczy opozycji solidarnościowej. Nie były to jednak wybory całkowicie wolne – PZPR i jej partie satelickie, SD i ZSL, miały zagwarantowane 65% miejsc w sejmie. Solidarność mogła walczyć jedynie o pozostałe 35%, czyli 161 mandatów. Zdobyła ich 160. Wybory do senatu były w pełni wolne i tam Solidarność wywalczyła 99 miejsc na 100.
Ani komuniści, ani opozycja nie spodziewali się tak jednoznacznego poparcia społecznego dla Solidarności. PZPR, posiadając zadekretowaną przewagę w sejmie, usiłowała początkowo zmontować rząd z Czesławem Kiszczakiem na czele. Jednak posłowie komunistyczni, zwłaszcza z partii satelitów PZPR, mieli coraz mniejszą ochotę na firmowanie systemu walącego się pod względem gospodarczym i moralnym. Kiszczakowi nie udało się znaleźć chętnych do rządzenia.
Solidarność świeżo po wyborach też nie miała w planach stworzenia rządu. W sejmie miała mniejszość mandatów, a jej działaczom brakowało doświadczenia w kierowaniu państwem. Jak ujął to Lech Wałęsa: „Wiem tylko, że żaden z nas – ze mną włącznie – nie rozmawiał ani z panem Gorbaczowem, ani z panem Honeckerem i nawet nie wiemy, jak takie rozmowy wyglądają ani jak działają pakty, bloki itd.”.
W lipcu w nowo powstałej Gazecie Wyborczej ukazał się artykuł Adama Michnika „Wasz prezydent, nasz premier”. Stopniowo zaczęło się zarysowywać porozumienie między Solidarnością a SD i ZSL. Taka koalicja miała już wystarczająco dużo głosów w sejmie, by sformować nowy rząd. 17 sierpnia 1989 r. Wałęsa, przewodniczący ZSL Roman Malinowski i przewodniczący SD Jerzy Jóźwiak zawarli formalne porozumienie o utworzeniu nowej koalicji rządowej.
Sytuacja była dosyć napięta – o ile powołanie solidarnościowego rządu nie napotykało już przeszkód formalnych, o tyle cały aparat państwowy, w tym wojsko i policja, był obsadzony przez nomenklaturę komunistyczną. Obawy przed tym, iż PZPR zechce utrzymać władze siłą były duże. W tych warunkach 24 sierpnia sejm powołał Tadeusza Mazowieckiego na pierwszego niekomunistycznego premiera Polski po II wojnie światowej. 12 września Mazowiecki przedstawił skład swojego gabinetu. Do rządu weszło 4 członków PZPR, w tym Czesław Kiszczak, 3 członków SD, 4 z ZSL, 12 członków Solidarności oraz niezwiązany z żadnym ugrupowaniem Krzysztof Skubiszewski.
Gabinet Mazowieckiego zmienił o 180° kierunki polskiej polityki. Zainicjował m.in. integrację z EWG, NATO, przeprowadził reformy gospodarcze Balcerowicza i przygotował pierwsze w pełni wolne wybory parlamentarne i prezydenckie.
Ilustracja: Akt powołania przez Sejm PRL Tadeusza Mazowieckiego na stanowisko premiera, Wikimedia commons, domena publiczna
Solidarność świeżo po wyborach też nie miała w planach stworzenia rządu. W sejmie miała mniejszość mandatów, a jej działaczom brakowało doświadczenia w kierowaniu państwem. Jak ujął to Lech Wałęsa: „Wiem tylko, że żaden z nas – ze mną włącznie – nie rozmawiał ani z panem Gorbaczowem, ani z panem Honeckerem i nawet nie wiemy, jak takie rozmowy wyglądają ani jak działają pakty, bloki itd.”.
W lipcu w nowo powstałej Gazecie Wyborczej ukazał się artykuł Adama Michnika „Wasz prezydent, nasz premier”. Stopniowo zaczęło się zarysowywać porozumienie między Solidarnością a SD i ZSL. Taka koalicja miała już wystarczająco dużo głosów w sejmie, by sformować nowy rząd. 17 sierpnia 1989 r. Wałęsa, przewodniczący ZSL Roman Malinowski i przewodniczący SD Jerzy Jóźwiak zawarli formalne porozumienie o utworzeniu nowej koalicji rządowej.
Sytuacja była dosyć napięta – o ile powołanie solidarnościowego rządu nie napotykało już przeszkód formalnych, o tyle cały aparat państwowy, w tym wojsko i policja, był obsadzony przez nomenklaturę komunistyczną. Obawy przed tym, iż PZPR zechce utrzymać władze siłą były duże. W tych warunkach 24 sierpnia sejm powołał Tadeusza Mazowieckiego na pierwszego niekomunistycznego premiera Polski po II wojnie światowej. 12 września Mazowiecki przedstawił skład swojego gabinetu. Do rządu weszło 4 członków PZPR, w tym Czesław Kiszczak, 3 członków SD, 4 z ZSL, 12 członków Solidarności oraz niezwiązany z żadnym ugrupowaniem Krzysztof Skubiszewski.
Gabinet Mazowieckiego zmienił o 180° kierunki polskiej polityki. Zainicjował m.in. integrację z EWG, NATO, przeprowadził reformy gospodarcze Balcerowicza i przygotował pierwsze w pełni wolne wybory parlamentarne i prezydenckie.
ŁW
Ilustracja: Akt powołania przez Sejm PRL Tadeusza Mazowieckiego na stanowisko premiera, Wikimedia commons, domena publiczna