czas czytania:
Poświęcenie pierwszego w Polsce chaczkaru
17 IV 2004 r., w 89. rocznicę ludobójstwa Ormian w Turcji, odsłonięto pierwszy polski chaczkar (dosłownie „kamień krzyżowy” – od krzyża, który jest jego najważniejszym elementem dekoracyjnym), czyli tradycyjną ormiańską płytę wotywną. W tym przypadku pomnik ten wzniesiono w celu upamiętnienia Ormian, „którzy od XIV w. mieszkali w Polsce i położyli wiele zasług dla Rzeczypospolitej”, a także tych, którzy zginęli w Turcji oraz na polskich Kresach Wschodnich w czasie II wojny światowej.
Chaczkar ustawiono na terenie otaczającym krakowski kościół św. Mikołaja przy ulicy Kopernika 9 (tuż obok słynnej latarni umarłych), gdzie regularnie odbywają się ormiańskie uroczystości religijne. Ponadto wybór ten uzasadniony był związkiem świątyni z przebiegającym dawniej obok niej traktem prowadzącym do historycznego centrum Krakowa przez Bramę Mikołajską – tradycyjną drogę pokonywaną przez ormiańskich kupców zmierzających do tego miasta.
Jednym z głównych inicjatorów wystawienia chaczkaru był kapelan ormiański ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski, który wziął sobie do serca ubolewanie ambasadora Armenii w Polsce nad tym, że brakuje miejsca upamiętniającego krakowskich Ormian. Pomnik wykonano w zakładzie kamieniarskim Stanisława Cekiery w podkrakowskich Dębnikach według projektu Jacka Chrząszczewskiego, nawiązującego w swej formie do absydy katedry ormiańskiej we Lwowie – jedynej, jaka znajdowała się na ziemiach polskich. Jego górną część zdobi gzyms stalaktytowy (tzw. mukarnas), charakterystyczny dla sztuki ormiańskiej.
Uroczystego odsłonięcia dokonał Paweł Pytko, przewodniczący Rady Miasta Krakowa, poświęcenia natomiast metropolita krakowski kard. Franciszek Macharski. W uroczystościach uczestniczyli Ormianie z Polski i z Armenii oraz przedstawiciele władz miejskich. Obecnie przed chaczkarem corocznie odbywają się obchody upamiętniające ludobójstwo z 1915 r.
Ilustracja: Krakowski chaczkar, Wikimedia commons, domena publiczna
Jednym z głównych inicjatorów wystawienia chaczkaru był kapelan ormiański ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski, który wziął sobie do serca ubolewanie ambasadora Armenii w Polsce nad tym, że brakuje miejsca upamiętniającego krakowskich Ormian. Pomnik wykonano w zakładzie kamieniarskim Stanisława Cekiery w podkrakowskich Dębnikach według projektu Jacka Chrząszczewskiego, nawiązującego w swej formie do absydy katedry ormiańskiej we Lwowie – jedynej, jaka znajdowała się na ziemiach polskich. Jego górną część zdobi gzyms stalaktytowy (tzw. mukarnas), charakterystyczny dla sztuki ormiańskiej.
Uroczystego odsłonięcia dokonał Paweł Pytko, przewodniczący Rady Miasta Krakowa, poświęcenia natomiast metropolita krakowski kard. Franciszek Macharski. W uroczystościach uczestniczyli Ormianie z Polski i z Armenii oraz przedstawiciele władz miejskich. Obecnie przed chaczkarem corocznie odbywają się obchody upamiętniające ludobójstwo z 1915 r.
M.G.-K.
Ilustracja: Krakowski chaczkar, Wikimedia commons, domena publiczna