czas czytania:
Popełnił samobójstwo
Jan Potocki
Samobójcza śmierć Jana Potockiego stała się dopełnieniem jego barwnego życia i wpisała się oryginalny charakter jego dorobku literackiego. Według wiarygodnych relacji, Potocki miał strzelić sobie w usta z pistoletu, jako kuli używając gałki od srebrnej cukiernicy, którą pieczołowicie polerował przez wiele lat.
Wywodzący się ze znakomitego rodu magnackiego, Potocki był jedną z najbardziej wszechstronnych postaci przełomu XVIII i XIX w. Zajmował się pracą naukową, która skupiała się na badaniu dawnych dziejów i kultury materialnej Słowian. Był jednym z pionierów etnografii. Podróżował po Europie, Afryce i Azji. Jako żołnierz wstąpił na służbę do floty austriackiej operującej na Morzu Śródziemnym. Po powrocie do Polski rozpoczął działalność polityczną, był między innymi posłem na Sejm Czteroletni, zajmował się także publicystyką. Po rozbiorach towarzyszył misji dyplomatycznej cara Aleksandra I do Chin, która dotarła jednak tylko do granicy chińsko-mongolskiej. Do historii Potocki przeszedł przede wszystkim dzięki swojej twórczości literackiej – w języku francuskim. Jego najgłośniejszym dziełem jest „Rękopis znaleziony w Saragossie” (pierwsza wersja 1805) – powieść szkatułkowa o wyraźnych wpływach orientalnych, w imponujący sposób operująca wieloma wątkami. Powieść była wielokrotnie przerabiana przez swego autora, który pracował nad nią jeszcze w ostatnich dniach życia, następnie niektóre fragmenty zostały zmienione lub ocenzurowane przez późniejszych wydawców. Zrekonstruowane dzieło Potockiego ukazało się drukiem dopiero w 1989 r. Na motywach powieści powstał pod tym samym tytułem jeden z najlepszych polskich filmów w reżyserii Wojciecha Hasa (1964).
Ilustracja: Jan Potocki na obrazie Antona Graffa z 1785 r., Zamek Królewski w Warszawie, CC-BY-NC
ŁK
Ilustracja: Jan Potocki na obrazie Antona Graffa z 1785 r., Zamek Królewski w Warszawie, CC-BY-NC