czas czytania:
Polacy po raz pierwszy łamią szyfr Enigmy
31 grudnia 1932 r. Polacy po raz pierwszy złamali szyfr Enigmy – niemieckiej maszyny szyfrującej. Próby złamania szyfru niemieckiej maszyny sięgały końca lat dwudziestych XX w. Najpierw zaproszono do współpracy lingwistów, jednak ich praca nie przyniosła oczekiwanych rezultatów, wówczas podjęto decyzję o zatrudnieniu profesjonalnych matematyków.
1 września 1932 r. powołano Biuro Szyfrów Sztabu Głównego Wojska Polskiego. Wraz z trzema najzdolniejszymi absolwentami Uniwersytetu Poznańskiego: Marianem Rejewskim, Jerzym Różyckim i Henrykiem Zygalskim, zaczęto pracować nad Enigmą. Kraje zachodnie zaniechały prób rozwiązania algorytmu niemieckiej maszyny. Francuzi mieli szpiega w Niemczech, który przekazywał kody dzienne lub aktualne nastawy tarcz Enigmy. Przekazywał on Polakom zdobytą dokumentację, której sami Francuzi nie potrafili wykorzystać. Złamania szyfru dokonał zespół trzech poznańskich matematyków z Marianem Rejewskim na czele, któremu udało się odszyfrować pierwszą depeszę. Od tego mementu Polacy mogli odbierać ściśle tajną niemiecką korespondencję wojskową.
Nie było to jednak łatwe przez ciągłe udoskonalanie sposobów szyfrowania. Odszyfrowanie depeszy z Enigmy wymagało dużych mocy obliczeniowych – w tym celu zespół matematyków skonstruował specjalne maszyny zwane „bombami Rejewskiego”. Jednak w 1939 r. Polacy musieli skapitulować. Po kolejnych modyfikacjach w działaniu niemieckiej Enigmy ilość niezbędnych obliczeń przerosła ich możliwości. Głównym powodem był brak funduszy potrzebnych na skonstruowanie i „zakwaterowanie” odpowiedniej ilości „bomb”, niezbędnych do rozszyfrowania kodów w wystarczająco szybkim czasie.
Podczas II wojny światowej maszyna deszyfrująca została przekazana Anglikom, którzy – wykorzystując wiedzę Polaków – skonstruowali własne maszyny do deszyfracji Enigmy. Przez wiele lat Anglicy starali się przypisać sobie osiągnięcia łamania szyfru. Przyznanie przez Brytyjczyków znaczącej roli polskiego zespołu do rozszyfrowania kodu nastąpiło dopiero w latach dziewięćdziesiątych. Wielkie dokonanie Polaków przyczyniło się szybszej likwidacji marynarki niemieckiej, a tym samym uratowania wielu istnień.
Ilustracja: Kopia elektromechanicznej maszyny szyfrującej, tzw. polskiej Enigmy, fot. MHP
Nie było to jednak łatwe przez ciągłe udoskonalanie sposobów szyfrowania. Odszyfrowanie depeszy z Enigmy wymagało dużych mocy obliczeniowych – w tym celu zespół matematyków skonstruował specjalne maszyny zwane „bombami Rejewskiego”. Jednak w 1939 r. Polacy musieli skapitulować. Po kolejnych modyfikacjach w działaniu niemieckiej Enigmy ilość niezbędnych obliczeń przerosła ich możliwości. Głównym powodem był brak funduszy potrzebnych na skonstruowanie i „zakwaterowanie” odpowiedniej ilości „bomb”, niezbędnych do rozszyfrowania kodów w wystarczająco szybkim czasie.
Podczas II wojny światowej maszyna deszyfrująca została przekazana Anglikom, którzy – wykorzystując wiedzę Polaków – skonstruowali własne maszyny do deszyfracji Enigmy. Przez wiele lat Anglicy starali się przypisać sobie osiągnięcia łamania szyfru. Przyznanie przez Brytyjczyków znaczącej roli polskiego zespołu do rozszyfrowania kodu nastąpiło dopiero w latach dziewięćdziesiątych. Wielkie dokonanie Polaków przyczyniło się szybszej likwidacji marynarki niemieckiej, a tym samym uratowania wielu istnień.
Anna Łappo
Ilustracja: Kopia elektromechanicznej maszyny szyfrującej, tzw. polskiej Enigmy, fot. MHP