czas czytania:
Początek rabacji galicyjskiej
Wydarzenia powstańcze z lutego 1846 r. w Krakowie zbiegły się z tzw. rabacją galicyjską – powszechnym wystąpieniem chłopów przeciwko szlachcie na terenie Galicji Zachodniej, powiązanym z masowymi mordami oraz grabieżami. Inspiratorami tych zajść byli Austriacy, którzy – mając informacje na temat szykującej się insurekcji – chcieli wykorzystać napięte stosunki między dworem a wsią do przeciwstawienia się powstaniu.
Do pierwszych napadów doszło już 18 lutego. W ciągu kilku dni chłopi zamordowali od 1200 do 3000 ludzi – ziemian, ich krewnych, urzędników dworskich i państwowych oraz księży. Ponadto zdewastowano ponad 500 dworów, a w okolicach Tarnowa zniszczono prawie wszystkie. Wielu zginęło w strasznych męczarniach – pocięto ich żywcem piłami, odrąbano im głowy. Austriacy płacili od każdej głowy zamordowanego szlachcica – część zginęła dopiero przed gmachem starostwa w Tarnowie, martwi „opłacali się” bowiem bardziej niż żywi. Na czele chłopskich grup zbrojnych stawały „wybitne” jednostki. Najsłynniejszy spośród przywódców, Jakub Szela, odpowiedzialny był m.in. za okrutną śmierć rodziny Boguszów, z którymi wcześniej przez wiele lat procesował się w galicyjskich sądach.
Ruch chłopski został opanowany przez samych Austriaków po zajęciu Krakowa, kiedy nie był już potrzebny, a przeciwnie – zaczął wymykać się spod kontroli. Wojsko przywróciło porządek i wszystko miało powrócić do normy – w tym celu niektórych przesiedlono, np. Szelę na Bukowinę. Rzeź galicyjska miała niezwykle poważne i długotrwałe konsekwencje. Przede wszystkim skutecznie podważyła zaufanie, którym darzyli społeczność wiejską mieszkańcy dworów oraz szeroko pojęta społeczność szlachecka. Nawet szlacheccy rewolucjoniści i demokraci byli zaszokowani i przerażeni, co spowodowało, że zmienili swoje wyobrażenie o stanie chłopskim. Wydarzenia te doprowadziły także do likwidacji obciążeń pańszczyźnianych w Galicji oraz ich ograniczenia w Królestwie Polskim.
Ilustracja: Obraz Jana Lewickiego „Rzeź galicyjska” z 1871 r., Wikimedia commons, domena publiczna
Ruch chłopski został opanowany przez samych Austriaków po zajęciu Krakowa, kiedy nie był już potrzebny, a przeciwnie – zaczął wymykać się spod kontroli. Wojsko przywróciło porządek i wszystko miało powrócić do normy – w tym celu niektórych przesiedlono, np. Szelę na Bukowinę. Rzeź galicyjska miała niezwykle poważne i długotrwałe konsekwencje. Przede wszystkim skutecznie podważyła zaufanie, którym darzyli społeczność wiejską mieszkańcy dworów oraz szeroko pojęta społeczność szlachecka. Nawet szlacheccy rewolucjoniści i demokraci byli zaszokowani i przerażeni, co spowodowało, że zmienili swoje wyobrażenie o stanie chłopskim. Wydarzenia te doprowadziły także do likwidacji obciążeń pańszczyźnianych w Galicji oraz ich ograniczenia w Królestwie Polskim.
M.G.-K.
Ilustracja: Obraz Jana Lewickiego „Rzeź galicyjska” z 1871 r., Wikimedia commons, domena publiczna