czas czytania:
Początek procesu kurii krakowskiej
W największej w Krakowie hali widowiskowej zakładów Zieleniewskiego (wtedy im. Szadkowskiego) władze komunistyczne urządziły pokazowy proces czterech księży i trzech osób świeckich. Słynny stalinowski prokurator, płk Stanisław Zarakowski, oskarżał ich o szpiegostwo na rzecz Watykanu i amerykańskiego imperializmu, handel walutą i przywłaszczanie skarbów narodowych. Dowody, znalezione w czasie przeszukania budynku kurii, miały przekonać wszystkich o winie: pliki dolarów, butelki z alkoholem, książeczki dla dzieci (służące do przemycania materiałów szpiegowskich) oraz broń. W arsenale, który kuria miała zgromadzić w ramach przygotowań do III wojny światowej, znajdowały się zabytkowe szable i rusznice, ale też karabiny, które księża połamali i zatopili dwa lata wcześniej w rzece.
Wszyscy oskarżeni, z wyjątkiem Stefanii Rospond, przyznali się do winy. Większość w pełni zgadzała się z zarzutami, podawała też kompromitujące fakty dotyczące innych osób. Dopełniali tym samym obrazu przedstawionego przez świadków. Obrońcy podkreślali, że zbrodnie ich klientów są wielkie i niepodważalne. Sprawiedliwość okazała się więc surowa dla wrogów Polski Ludowej: trzy wyroki śmierci (żadnego nie wykonano), dla pozostałych od 6 lat więzienia do dożywocia.
W czasie procesu władze zorganizowały nagonkę w mediach. W zakładach pracy i w szkołach odbywały się masówki, na których potępiano „zdrajców”. Wszyscy oskarżeni i świadkowie byli poddani torturom. Kilkudziesięciogodzinne przesłuchania miały na celu nauczenie na pamięć ról, które mieli odegrać na sali rozpraw. Bito ich, wystawiano nagich na mróz i polewano wodą, pluto na nich, gaszono papierosy na skórze. Ksiądz Józef Fudali został tak zmaltretowany, że nie nadawał się do procesu pokazowego. Sądzony w osobnym procesie – trząsł się, ledwo stojąc na nogach, miał wybite zęby – odwołał swoje zeznania, krzycząc, że miażdżyli mu przyrodzenie. Zmarł w szpitalu więziennym w 1955 r., nie doczekawszy wyroku.
Kampania była fragmentem walki z Kościołem – jedyną instytucją niezależną od PZPR. Miała na celu kompromitację zmarłego niedawno kard. Adama Sapiehy. Kilka miesięcy po niej został internowany prymas Wyszyński.
Ilustracja: Wykonana przez UB fotografia aresztowanego ks. Rudolfa Schmidta (1915–1973), kapelana i sekretarza kard. Adama Stefana Sapiehy, Instytut Pamięci Narodowej, CC-BY-NC
W czasie procesu władze zorganizowały nagonkę w mediach. W zakładach pracy i w szkołach odbywały się masówki, na których potępiano „zdrajców”. Wszyscy oskarżeni i świadkowie byli poddani torturom. Kilkudziesięciogodzinne przesłuchania miały na celu nauczenie na pamięć ról, które mieli odegrać na sali rozpraw. Bito ich, wystawiano nagich na mróz i polewano wodą, pluto na nich, gaszono papierosy na skórze. Ksiądz Józef Fudali został tak zmaltretowany, że nie nadawał się do procesu pokazowego. Sądzony w osobnym procesie – trząsł się, ledwo stojąc na nogach, miał wybite zęby – odwołał swoje zeznania, krzycząc, że miażdżyli mu przyrodzenie. Zmarł w szpitalu więziennym w 1955 r., nie doczekawszy wyroku.
Kampania była fragmentem walki z Kościołem – jedyną instytucją niezależną od PZPR. Miała na celu kompromitację zmarłego niedawno kard. Adama Sapiehy. Kilka miesięcy po niej został internowany prymas Wyszyński.
MAS
Ilustracja: Wykonana przez UB fotografia aresztowanego ks. Rudolfa Schmidta (1915–1973), kapelana i sekretarza kard. Adama Stefana Sapiehy, Instytut Pamięci Narodowej, CC-BY-NC