czas czytania:
Pakt Ribbentrop—Mołotow
Początek 1939 r. przyniósł wyjaśnienie intencji niemieckich wobec Polski. W styczniu podczas wzajemnych wizyt ministrów spraw zagranicznych Józefa Becka i Joachima Ribbentropa strona niemiecka żądała przyłączenia Gdańska do Rzeszy i przeprowadzenia przez Pomorze eksterytorialnej linii komunikacyjnej oraz proponowała przystąpienie Polski do paktu antykominternowskiego.
Zajęcie przez Hitlera Pragi 15 marca 1939 r. obudziło wreszcie Anglię i Francję, co doprowadziło do udzielenia przez te państwa gwarancji Polsce w marcu i kwietniu 1939 r. 3 maja 1939 r. nowym komisarzem spraw zagranicznych ZSRR został Wiaczesław Mołotow. Rozpoczęła się rywalizacja Anglii i Francji oraz Niemiec o względy ZSRR, w wyniku czego klucz do rozwiązania sytuacji znalazł się w ręku Stalina. Podczas rokowań z Anglią i Francją w Moskwie delegacja radziecka żądała zgody na przemarsz Armii Czerwonej m.in. przez terytorium Polski, ale Beck po długim wahaniu zaakceptował jedynie dużo łagodniejsze sformułowanie. Tymczasem strona niemiecka oferowała ZSRR udział w podziale Polski i całej Europy Wschodniej.
Późnym wieczorem 23 sierpnia 1939 r. na Kremlu podpisano niemiecko-radziecki pakt o nieagresji znany jako pakt Ribbentrop-Mołotow. O planowanym przez Hitlera ataku na Polskę i jego akceptacji przez ZSRR była mowa w głównym tekście traktatu. W tajnym protokole, którego istnienie udowodniono dopiero po wojnie, dokonano podziału stref wpływów Niemiec i ZSRR po zajęciu Polski wzdłuż linii Narew–Wisła–San, wydłużonej potem o Pisę. Litwa znalazła się w niemieckiej strefie wpływów, a Łotwa, Estonia, Finlandia i rumuńska Besarabia — w radzieckiej. Kwestia zasadności utrzymania niepodległego państwa polskiego miała zostać rozstrzygnięta później w drodze przyjacielskiego porozumienia. W tej sytuacji los Rzeczypospolitej był przesądzony.
Ilustracja: Strona z tajnego protokołu Ribbentrop-Mołotow o podziale stref wpływów, Wikimedia commons, CC BY-SA
Późnym wieczorem 23 sierpnia 1939 r. na Kremlu podpisano niemiecko-radziecki pakt o nieagresji znany jako pakt Ribbentrop-Mołotow. O planowanym przez Hitlera ataku na Polskę i jego akceptacji przez ZSRR była mowa w głównym tekście traktatu. W tajnym protokole, którego istnienie udowodniono dopiero po wojnie, dokonano podziału stref wpływów Niemiec i ZSRR po zajęciu Polski wzdłuż linii Narew–Wisła–San, wydłużonej potem o Pisę. Litwa znalazła się w niemieckiej strefie wpływów, a Łotwa, Estonia, Finlandia i rumuńska Besarabia — w radzieckiej. Kwestia zasadności utrzymania niepodległego państwa polskiego miała zostać rozstrzygnięta później w drodze przyjacielskiego porozumienia. W tej sytuacji los Rzeczypospolitej był przesądzony.
Ilustracja: Strona z tajnego protokołu Ribbentrop-Mołotow o podziale stref wpływów, Wikimedia commons, CC BY-SA