czas czytania:
Nadanie przez Kazimierza Jagiellończyka przywileju Karaimom w Trokach
Karaimi to grupa etniczna i religijna. Uważają się za potomków Chazarów. Na ziemiach polskich znaleźli się już na początku XV w. Karaimi polscy od bardzo dawna byli przekonani, że na ziemie Wielkiego Księstwa Litewskiego sprowadził ich z Krymu książę Witold w 1397 r., kiedy zorganizował wyprawę wojenną przeciw Złotej Ordzie. Miał sprowadzić 383 rodziny i osadzić je w miejscowościach położonych na granicy z posiadłościami krzyżackimi, aby zabezpieczyć państwo litewskie. Sporą ich część osadził też w Trokach, ówczesnej stolicy. Oprócz nich niewielka liczba ludności karaimskiej przesiedliła się na ziemie Księstwa Halicko-Wołyńskiego z Krymu w XIII i XIV w.
Wraz z nadaniem im przywilejów przez Kazimierza Jagiellończyka, a następnie ich potwierdzeniem i rozszerzeniem przez kolejnych władców (Aleksandra – 1492 r., Zygmunta I – 1507 r., Władysława IV – 1646 r.), Karaimi coraz silniej wrastali w miejscową rzeczywistość. Otrzymywali także grunty i pola uprawne. Nadane im prawo wyłączało ich spod jurysdykcji miejskiej i podporządkowywało władzy obieranego dożywotnio wójta, podlegającego bezpośrednio monarsze.
Karaimi byli zobowiązani do służby wojskowej, którą zresztą wzorowo spełniali. Za czasów Witolda i Kazimierza Jagiellończyka tworzyli nawet przyboczną gwardię władcy Litwy. Zajmowali się także rolnictwem i ogrodnictwem. Zdarzało się, że pełnili rolę tłumaczy – z racji znajomości języków i licznych kontaktów, zwłaszcza z Krymem.
Rozwój osadnictwa karaimskiego zahamowały wojny i najazdy obcych wojsk, nękające Rzeczpospolitą w XVII w. Dżuma, która nawiedziła ziemie litewskie ok. 1710 r., spowodowała znaczne ubytki tamtejszej ludności. Pod koniec XVII w. państwo litewsko-polskie zamieszkiwało około 4 tys. Karaimów, sto lat później nieco mniej.
Mimo że niewiele osób o nich wie, do dziś Karaimi stanowią element polskiego świata. Ich historia dowodzi, iż byli w pełni akceptowaną mniejszością narodową.
Ilustracja: „Kinesa” – świątynia karaimska w Trokach na fotografii z lat trzydziestych, Polona, CC-BY-NC
Karaimi byli zobowiązani do służby wojskowej, którą zresztą wzorowo spełniali. Za czasów Witolda i Kazimierza Jagiellończyka tworzyli nawet przyboczną gwardię władcy Litwy. Zajmowali się także rolnictwem i ogrodnictwem. Zdarzało się, że pełnili rolę tłumaczy – z racji znajomości języków i licznych kontaktów, zwłaszcza z Krymem.
Rozwój osadnictwa karaimskiego zahamowały wojny i najazdy obcych wojsk, nękające Rzeczpospolitą w XVII w. Dżuma, która nawiedziła ziemie litewskie ok. 1710 r., spowodowała znaczne ubytki tamtejszej ludności. Pod koniec XVII w. państwo litewsko-polskie zamieszkiwało około 4 tys. Karaimów, sto lat później nieco mniej.
Mimo że niewiele osób o nich wie, do dziś Karaimi stanowią element polskiego świata. Ich historia dowodzi, iż byli w pełni akceptowaną mniejszością narodową.
I.Ł.
Ilustracja: „Kinesa” – świątynia karaimska w Trokach na fotografii z lat trzydziestych, Polona, CC-BY-NC