czas czytania:
Manifest Rządu Narodowego rewolucji krakowskiej
Radykalny manifest ogłoszony przez Rząd Narodowy zapowiadał poprawę sytuacji chłopów. Zrobił on duże wrażenie w Krakowie, jednak na wsi spotkał się ze słabym odzewem. Klęska powstania listopadowego nie zraziła Polaków do zbrojnych prób odzyskania niepodległości. Jedną z nich była tzw. rewolucja krakowska roku 1846. Początkowo planowaną ją jako powstanie ogólnonarodowe, lecz ze względu na aresztowania wśród spiskowców do większego wystąpienia doszło tylko w Rzeczypospolitej Krakowskiej – niewielkim autonomicznym terytorium pozostającym pod kontrolą trzech zaborców.
Spiskowcy dobrze zdawali sobie sprawę z głównej słabości powstania listopadowego – braku poparcia i udziału mas chłopskich. Wynikało to z lekceważenia sprawy chłopskiej przez sejm. Tym razem spiskowcy przygotowali manifest, który miał zapewnić wsparcie powstania przez setki tysięcy kos i wzbudzić entuzjazm większy niż uniwersał Kościuszki. „Manifest do Narodu Polskiego” zapowiadał m.in. zniesienie przywilejów stanowych oraz pańszczyzny, uwłaszczenie chłopów, nadział z dóbr narodowych dla bezrolnych. Spiskowcy nie zadbali jednak o odpowiednie rozpowszechnienie manifestu na wsi, licząc na to, że wiadomość sama się rozniesie. W rezultacie chłopi, agitowani przez Austriaków, wystąpili przeciw powstaniu, które upadło 4 marca.
Ilustracja: Obraz Juliusza Kossaka z 1866 r. „Szarża krakusów na Rosjan w Proszowicach 1846”, Wikimedia commons, domena publiczna
KM
Ilustracja: Obraz Juliusza Kossaka z 1866 r. „Szarża krakusów na Rosjan w Proszowicach 1846”, Wikimedia commons, domena publiczna