czas czytania:
Literacka Nagroda Nobla
dla Henryka Sienkiewicza
Henryk Sienkiewicz był szóstym laureatem Literackiej Nagrody Nobla. Było to już wówczas ważne i szeroko uznawane wyróżnienie. Mając tego pełną świadomość powieściopisarz chciał wykorzystać własną chwałę do zainteresowania Europy sprawą polską. W pamiętnym dniu przy okazji odbierania medalu zaznaczył: „Jednakże zaszczyt ten, cenny dla wszystkich, o ileż jeszcze cenniejszym być musi dla syna Polski! […] Głoszono ją umarłą, a oto jeden z tysięcznych dowodów, że ona żyje! […] Głoszono ją niezdolną do myślenia i pracy, a oto dowód, że działa! […] Głoszono ją podbitą, a oto nowy dowód, że umie zwyciężać!”.
Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz herbu Oszyk urodził się 5 maja 1846 r. w majątku Wola Okrzejska nieopodal Łukowa, w rodzinie ziemiańskiej. Początkowo uczył się w domu, później w gimnazjum warszawskim. Następnie uczęszczał do tamtejszej Szkoły Głównej, gdzie zmieniał kierunki studiów, poczynając od wydziału lekarskiego, przez prawniczy, a skończył na filologiczno-historycznym. Już wtedy pisał pierwsze utwory literackie. Te zainteresowania skłoniły go do pracy dziennikarskiej, którą podjął w 1869 r. Od tej pory zaczął być coraz bardziej znany w inteligenckich sferach Warszawy. Nawiązał bliską znajomość m.in. z Heleną Modrzejewską, wraz z którą (i grupą wspólnych przyjaciół) w 1876 r. wyjechał do Ameryki Północnej. W związku z tą podróżą powstało kilka jego ważniejszych prac literackich, m.in. „Latarnik”, „Szkice węglem”, „Sachem”, i cykle poczytnych artykułów prasowych. Dzięki nim Sienkiewicz zyskał prawdziwą sławę w Warszawie. W latach osiemdziesiątych publikowano w czasopiśmie „Słowo” kolejne fragmenty „Trylogii”. W latach dziewięćdziesiątych ukazały się powieści „Krzyżacy”, „Rodzina Połanieckich”, „Bez dogmatu”. W 1896 r. pisarz ukończył „Quo vadis” – swą najbardziej poczytną powieść, która niedługo po wydaniu zyskała wielką popularność także poza granicami ziem polskich. To głównie ta praca przyczyniła się do przyznania mu nagrody Nobla.
W 1900 r. obchodzony był jubileusz pracy literackiej Sienkiewicza. Z tej okazji obdarowano go małym majątkiem ziemskim w Oblęgorku koło Kielc i przyznano tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Powieściopisarz mocno angażował się w owym czasie w pracę społeczną, zgodnie z tak dla niego nadal ważnymi ideałami pozytywistycznymi. Publicznie wypowiadał się na temat ważnych wydarzeń, jak bunt dzieci we Wrześni czy rewolucja 1905 r. Z chwilą wybuchu I wojny światowej wyjechał do Szwajcarii, gdzie razem z Ignacym Paderewskim współorganizował Szwajcarski Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce.
Umarł nagle w Vevey 15 listopada 1916 r. Jego prochy w 1924 r. uroczyście sprowadzono do Polski i pochowano w krypcie katedry św. Jana w Warszawie.
Ilustracja: Portret Henryka Sienkiewicza z 1905 r. autorstwa Jana Idzikowskiego, Polona, CC-BY-NC
W 1900 r. obchodzony był jubileusz pracy literackiej Sienkiewicza. Z tej okazji obdarowano go małym majątkiem ziemskim w Oblęgorku koło Kielc i przyznano tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Powieściopisarz mocno angażował się w owym czasie w pracę społeczną, zgodnie z tak dla niego nadal ważnymi ideałami pozytywistycznymi. Publicznie wypowiadał się na temat ważnych wydarzeń, jak bunt dzieci we Wrześni czy rewolucja 1905 r. Z chwilą wybuchu I wojny światowej wyjechał do Szwajcarii, gdzie razem z Ignacym Paderewskim współorganizował Szwajcarski Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce.
Umarł nagle w Vevey 15 listopada 1916 r. Jego prochy w 1924 r. uroczyście sprowadzono do Polski i pochowano w krypcie katedry św. Jana w Warszawie.
M.G.-K.
Ilustracja: Portret Henryka Sienkiewicza z 1905 r. autorstwa Jana Idzikowskiego, Polona, CC-BY-NC