czas czytania:
Henryk Baron (członek Organizacji Bojowej PPS) został stracony przez władze carskie
Henryk Baron ps. Smukły urodził się w 1887 r. w rodzinie robotniczej. Już w wieku 18 lat wstąpił do Organizacji Bojowej PPS. Rok później 1906 r. został dowódcą „piątki” bojowej PPS – wziął w niej udział w dziesięciu zamachach, w których ranił lub zabił kilku policjantów. W czasie jednego z zamachów, gdy rzucał bomby na ulicy Chłodnej w Warszawie, został ranny i aresztowany, lecz świadkowie zeznali, że jego rany zostały odniesione w wyniku bójki, dzięki czemu został zwolniony do domu.
We wrześniu 1906 r. na polecenie PPS wyjechał do Krakowa, lecz postanowił powrócić do Warszawy i w styczniu 1907 r. został aresztowany we własnym mieszkaniu przy ulicy Grzybowskiej 68. Do postawienia mu zarzutów doszło w wyniku zdrady jednego z bojowców z jego „piątki” – pod wrażeniem tego faktu postanowił przyznać się do winy, wybierając tym samym śmierć i wykorzystując swój proces do celów politycznych. W odpowiedzi na pytanie sędziego wygłosił bardzo ostrą mowę, w której m.in. powiedział:
Baron był praktykującym katolikiem, lecz gdy w jego celi zjawił się spowiednik, postanowił go odprawić. W ostatnich chwilach życia, w romantycznym uniesieniu, uznał, iż ważniejsze od jego pojednania z Bogiem będzie ostatnie zamanifestowanie determinacji – wszak czynów popełnionych przeciwko carskiej administracji nie uznawał on za grzechy, spowiadać się z nich nie zamierzał i chciał, by wszyscy o tym wiedzieli.
Śmierć tego młodego bojowca stała się symbolem poświęcenia w służbie idei. Jak pisał Andrzej Chwalba w „Sacrum i rewolucji” – „misja socjalisty, której poświęcił życie, nadawała mu wymiar nieśmiertelny”.
W tym czasie ruch socjalistyczny zaczął adaptować różne elementy z obrzędowości katolickiej do własnych celów ideowych, czego wymownym przykładem było przedstawianie na pocztówkach Henryka Barona oraz Stefana Okrzei, „męczenników socjalistycznych”, w wieńcu cierniowym na głowie, których „ofiara” miała zapowiadać „zmartwychwstanie” proletariatu.
Ilustracja: Henryk Baron – członek Organizacji Bojowej Polska Partia Socjalistyczna (PPS), zdjęcie wykonane ok. 1905 r., Wikimedia commons, domena publiczna
„I przekonałem się, że nie może być nienawiści pomiędzy narodami, że będą kiedyś wszystkie wolne, w wolnych swych siedzibach. Zrozumiałem, że wszyscy jesteśmy bracia, a najbliższy mi brat Rosjanin, jęczący z nami pod jednym batem, a którego wy świadomie i celowo trzymacie w głupocie, ciemnocie i nędzy, aby bezwiednie służył waszym celom. I ku wam tylko, najemne carskie sługi, zwróciłem mą nienawiść i gniew”.
W wyniku procesu został skazany na śmierć. Jako zaledwie dwudziestolatek miał szansę na złagodzenie wyroku, z której jednakże nie skorzystał. Wyrok zatwierdził gen. Gieorgij Skałon, do którego zabójstwa Henryk Baron przygotowywał się na początku swojej działalności w OB PPS.Baron był praktykującym katolikiem, lecz gdy w jego celi zjawił się spowiednik, postanowił go odprawić. W ostatnich chwilach życia, w romantycznym uniesieniu, uznał, iż ważniejsze od jego pojednania z Bogiem będzie ostatnie zamanifestowanie determinacji – wszak czynów popełnionych przeciwko carskiej administracji nie uznawał on za grzechy, spowiadać się z nich nie zamierzał i chciał, by wszyscy o tym wiedzieli.
Śmierć tego młodego bojowca stała się symbolem poświęcenia w służbie idei. Jak pisał Andrzej Chwalba w „Sacrum i rewolucji” – „misja socjalisty, której poświęcił życie, nadawała mu wymiar nieśmiertelny”.
W tym czasie ruch socjalistyczny zaczął adaptować różne elementy z obrzędowości katolickiej do własnych celów ideowych, czego wymownym przykładem było przedstawianie na pocztówkach Henryka Barona oraz Stefana Okrzei, „męczenników socjalistycznych”, w wieńcu cierniowym na głowie, których „ofiara” miała zapowiadać „zmartwychwstanie” proletariatu.
Ł.D.
Ilustracja: Henryk Baron – członek Organizacji Bojowej Polska Partia Socjalistyczna (PPS), zdjęcie wykonane ok. 1905 r., Wikimedia commons, domena publiczna