czas czytania:
Episkopat polski założył Katolicki Uniwersytet Lubelski
Katolicki Uniwersytet Lubelski (do 1928 r. Uniwersytet Lubelski) powstał w 1918 r. Inicjatorem jego utworzenia i pierwszym rektorem był filozof, ks. Idzi Radziszewski (1871–1922). Jego intencją było stworzenie uczelni harmonijnie łączącej naukę oraz wiarę, i w tym duchu wychowującej inteligencję katolicką. Dewiza uczelni brzmi: „Deo et Patriae” („Bogu i Ojczyźnie”).
Inicjatywę stworzenia katolickiego uniwersytetu zaakceptował 26–27 lipca 1918 r. w Warszawie Episkopat Królestwa Polskiego na konferencji, której przewodniczył wizytator apostolski Achille Ratti, późniejszy papież Pius XI. We wrześniu założenie uniwersytetu zatwierdziło Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Pierwsza inauguracja odbyła się 8 grudnia.
Pierwotnie utworzono cztery wydziały: Teologiczny, Prawa Kanonicznego i Nauk Moralnych, Prawa i Nauk Społeczno-Ekonomicznych oraz Nauk Humanistycznych. Pełne prawa kościelne i państwowe KUL uzyskiwał stopniowo – zamknęła ten proces ustawa z 1938 r., nadająca mu prawo nadawania doktoratów i habilitacji na wszystkich wydziałach. Dziś wydziałów jest siedem (Teologii; Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji; Filozofii; Nauk Humanistycznych; Nauk Społecznych; Biotechnologii i Nauk o Środowisku; Matematyki, Informatyki i Architektury Krajobrazu) oraz dwa zamiejscowe.
Gros środków umożliwiających powstanie uczelni przekazali przemysłowcy Karol Jaroszyński i Franciszek Skąpski. Od 1922 r. aż do dziś gromadzeniem środków na działanie uniwersytetu zajmuje się Towarzystwo Przyjaciół KUL. Od 1992 r. uczelnia jest też wspierana przez państwo.
Okupacja niemiecka oznaczała zamknięcie uczelni, w której gmachu urządzono szpital wojskowy, śmierć wielu wykładowców i studentów oraz liczne represje, rabunek i niszczenie majątku. Wykładowcy podjęli tajne nauczanie.
Wznowienie działalności KUL, jako pierwszego uniwersytetu po wojnie, nastąpiło już 21 sierpnia 1944 r., a inauguracja odbyła się 12 listopada. Władze komunistyczne na różne sposoby utrudniały działalność uczelni, zwłaszcza w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych. Pierwszy powojenny rektor, ks. Antoni Słomkowski, został odwołany i uwięziony (1952–1954), część kierunków zlikwidowano, wprowadzono limity przyjęć, ograniczano prawa nadawania stopni naukowych, utrudniano kontakty zagraniczne, absolwentów nie zatrudniano w instytucjach państwowych, nakładano wysokie podatki, rekwirowano majątek, inwigilowano pracowników i studentów. Dopiero w latach siedemdziesiątych władze złagodziły kurs wobec uczelni. Pełna swoboda działania przyszła dopiero z odzyskaniem niepodległości w 1989 r.
Profesorem uczelni był przez wiele lat (1954–1978) Karol Wojtyła. Po śmierci Jana Pawła II uniwersytet przyjął jego imię.
Ilustracja: Katolicki Uniwersytet Lubelski. Widok z lotu ptaka, 1929–1939, Narodowe Archiwum Cyfrowe
Pierwotnie utworzono cztery wydziały: Teologiczny, Prawa Kanonicznego i Nauk Moralnych, Prawa i Nauk Społeczno-Ekonomicznych oraz Nauk Humanistycznych. Pełne prawa kościelne i państwowe KUL uzyskiwał stopniowo – zamknęła ten proces ustawa z 1938 r., nadająca mu prawo nadawania doktoratów i habilitacji na wszystkich wydziałach. Dziś wydziałów jest siedem (Teologii; Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji; Filozofii; Nauk Humanistycznych; Nauk Społecznych; Biotechnologii i Nauk o Środowisku; Matematyki, Informatyki i Architektury Krajobrazu) oraz dwa zamiejscowe.
Gros środków umożliwiających powstanie uczelni przekazali przemysłowcy Karol Jaroszyński i Franciszek Skąpski. Od 1922 r. aż do dziś gromadzeniem środków na działanie uniwersytetu zajmuje się Towarzystwo Przyjaciół KUL. Od 1992 r. uczelnia jest też wspierana przez państwo.
Okupacja niemiecka oznaczała zamknięcie uczelni, w której gmachu urządzono szpital wojskowy, śmierć wielu wykładowców i studentów oraz liczne represje, rabunek i niszczenie majątku. Wykładowcy podjęli tajne nauczanie.
Wznowienie działalności KUL, jako pierwszego uniwersytetu po wojnie, nastąpiło już 21 sierpnia 1944 r., a inauguracja odbyła się 12 listopada. Władze komunistyczne na różne sposoby utrudniały działalność uczelni, zwłaszcza w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych. Pierwszy powojenny rektor, ks. Antoni Słomkowski, został odwołany i uwięziony (1952–1954), część kierunków zlikwidowano, wprowadzono limity przyjęć, ograniczano prawa nadawania stopni naukowych, utrudniano kontakty zagraniczne, absolwentów nie zatrudniano w instytucjach państwowych, nakładano wysokie podatki, rekwirowano majątek, inwigilowano pracowników i studentów. Dopiero w latach siedemdziesiątych władze złagodziły kurs wobec uczelni. Pełna swoboda działania przyszła dopiero z odzyskaniem niepodległości w 1989 r.
Profesorem uczelni był przez wiele lat (1954–1978) Karol Wojtyła. Po śmierci Jana Pawła II uniwersytet przyjął jego imię.
T.W.
Ilustracja: Katolicki Uniwersytet Lubelski. Widok z lotu ptaka, 1929–1939, Narodowe Archiwum Cyfrowe