czas czytania:
Bombardowanie Krakowa
Bombardowanie Krakowa należało do najważniejszych, a zarazem najtragiczniejszych wydarzeń na polskich ziemiach w okresie Wiosny Ludów 1848–1849. Początkowo mało kto mógł przewidzieć, że wydarzy się coś podobnego; w pierwszych dniach po wybuchu rewolucji w Wiedniu krakowianie zachowali spokój.
5 kwietnia 1848 r. emisariusze Towarzystwa Demokratycznego Polskiego – Leon Zienkowicz, Wiktor Heltman i Teofil Januszkiewicz – powołali do życia Komitet Narodowy, aby propagować przede wszystkim ideę zniesienia pańszczyzny. Ziemianie od samego początku byli nastawieni negatywnie do takich nawoływań, traktując je jako zamach na swoje majątki. Krakowski Komitet wraz z analogiczną organizacją we Lwowie – Radą Narodową – wezwały ziemiaństwo do darowania chłopom pańszczyzny do Wielkanocy, czyli do 23 kwietnia. Szlachta jednak próbowała przeczekać, widząc, że oba ciała nie cieszą się większym poparciem.
Napięcie przyczyniło się do wywołania w mieście zamieszek 25 i 26 kwietnia. Ludność cywilna starła się z wojskiem, co powszechnie uznawano za przejaw spontanicznego wybuchu, a nie prowokacji. Władze austriackie bardzo zaniepokoiły się tym, co się stało w Krakowie, i chciały szybko zakończyć bunt, karząc przy tym surowo mieszkańców. Postanowiono zbombardować miasto, wystrzeliwując w jego stronę liczne salwy ze stanowisk rozmieszczonych wokół niego. W wyniku zamieszek oraz późniejszych bombardowań zginęło około 30 krakowian i 8 żołnierzy austriackich. Uroczysty pogrzeb tych pierwszych odbył się na miejscowym Cmentarzu Rakowickim, gdzie ciała złożono we wspólnym grobie 29 kwietnia 1848 r. Żałobny pochód zamienił się w manifestację patriotyczną. Wiele lat później w tym miejscu ustawiono istniejący do dziś pomnik nagrobny Anioł Zemsty dłuta Konstantego Laszczki.
Ilustracja: Relacja Hilarego Meciszewskiego „Bombardowanie miasta Krakowa na dn. 26 kwietnia 1848”, Polona, CC-BY-NC
Napięcie przyczyniło się do wywołania w mieście zamieszek 25 i 26 kwietnia. Ludność cywilna starła się z wojskiem, co powszechnie uznawano za przejaw spontanicznego wybuchu, a nie prowokacji. Władze austriackie bardzo zaniepokoiły się tym, co się stało w Krakowie, i chciały szybko zakończyć bunt, karząc przy tym surowo mieszkańców. Postanowiono zbombardować miasto, wystrzeliwując w jego stronę liczne salwy ze stanowisk rozmieszczonych wokół niego. W wyniku zamieszek oraz późniejszych bombardowań zginęło około 30 krakowian i 8 żołnierzy austriackich. Uroczysty pogrzeb tych pierwszych odbył się na miejscowym Cmentarzu Rakowickim, gdzie ciała złożono we wspólnym grobie 29 kwietnia 1848 r. Żałobny pochód zamienił się w manifestację patriotyczną. Wiele lat później w tym miejscu ustawiono istniejący do dziś pomnik nagrobny Anioł Zemsty dłuta Konstantego Laszczki.
M.G.-K.
Ilustracja: Relacja Hilarego Meciszewskiego „Bombardowanie miasta Krakowa na dn. 26 kwietnia 1848”, Polona, CC-BY-NC