czas czytania:
Bitwa pod Trojanowem
Relacje polsko-litewskie w średniowieczu nie zawsze oparte były na współpracy. Sto lat przed ślubem Jadwigi z Jagiełłą układały się wręcz wrogo. Wielkie Księstwo Litewskie od czasów Mendoga przeżywało charakterystyczny dla młodych organizmów państwowych okres wzmożonej ekspansji oraz najazdów na sąsiadów. Jednym z celów ataków Litwinów stawały się w coraz większym stopniu księstwa polskie, pogrążone w rozbiciu dzielnicowym.
O najtragiczniejszym w skutkach najeździe Litwinów pod wodzą Witenesa na Łęczycę w 1294 roku tak pisał kronikarz krzyżacki Piotr z Dusburga:
„Witenes […] z ośmiuset mężami wkroczył na polską ziemię i w dzień Zielonych Świąt, gdy w kościele łęczyckim kanonicy i altarzyści […] prowadzili procesję, napadł na nich i zamordował w kościele czterystu chrześcijan, a tych prałatów, których chciał, uprowadził ze sobą. […] Kościół wraz z sakramentami obrócił w zgliszcza. A całą ziemię okoliczną spustoszył, dokonał ogromnej rzezi w narodzie bożym i uprowadził do niewoli tak wielką liczbę ludzi, że po podziale na każdego Litwina przypadało po dwudziestu chrześcijan”.
Dość niejasną rolę w tym ataku odegrał książę mazowiecki Bolesław II, który miał według kronikarza krzyżackiego pośredniczyć w nietrwałym zawieszeniu broni, jednak w opinii wielu historyków po prostu zawarł układ z Litwinami, przepuszczając oddział Witenesa przez swoje księstwo. W obronie swojej ziemi stanął ówczesny książę łęczycki Kazimierz II, rodzony brat Władysława Łokietka. Zebrawszy około 1800 ludzi, usiłował zagrodzić drogę powracającym Litwinom pod Trojanowem niedaleko Sochaczewa. Bitwa, stoczona w tym miejscu 10 czerwca 1294 roku, zakończyła się całkowitą klęską Polaków i śmiercią księcia Kazimierza na polu bitwy. Wielu z uciekających rycerzy miało utonąć w nurtach Bzury.
Bitwa pod Trojanowem była największą porażką, poniesioną przez Polskę w walce z Litwinami. Paradoksalnie, korzyść z tej katastrofy wyciągnął nie tyle Witenes, ile Władysław Łokietek, który – po przejęciu księstwa łęczyckiego po bezdzietnym bracie – mógł aktywniej włączyć się do walki o zjednoczenie Królestwa Polskiego.
Ilustracja: Witenes, 1709, Wikimedia commons, domena publiczna
Bitwa pod Trojanowem była największą porażką, poniesioną przez Polskę w walce z Litwinami. Paradoksalnie, korzyść z tej katastrofy wyciągnął nie tyle Witenes, ile Władysław Łokietek, który – po przejęciu księstwa łęczyckiego po bezdzietnym bracie – mógł aktywniej włączyć się do walki o zjednoczenie Królestwa Polskiego.
A.F.
Ilustracja: Witenes, 1709, Wikimedia commons, domena publiczna