czas czytania:
Bitwa pod Borodino
Od początku rosyjskiej kampanii Napoleona (czyli od 24 czerwca 1812 r.) generałowie rosyjscy starali się unikać walnego starcia. Po części był to rezultat zamierzonej taktyki, a po części konsekwencja nieposiadania dość licznych sił, by mierzyć się z liczącą ok. pół miliona Wielką Armią.
Wstępem do bitwy pod Borodino były walki o redutę Szewardino na południowym brzegu rzeki Kołoczy 5 września. Redutę tę po krwawych walkach zdobyły oddziały V korpusu Józefa Poniatowskiego i I korpusu Mikołaja Davouta. Charakter walk o Szewardino zwiastował taktykę, którą rosyjski generał Kutuzow zamierzał zastosować w zbliżającej się bitwie z Napoleonem. Na swoje nieszczęście Francuzi nie wysunęli dalej idących wniosków z przebiegu tego starcia.
Do walnej bitwy obydwie strony stanęły dwa dni później – 7 września. W tym czasie liczebność obydwu armii była już na podobnym poziomie 120–130 tys. żołnierzy – Francuzi zostawili za sobą liczne garnizony i wydzielone korpusy, Rosjanie zaś skoncentrowali niemal wszystkie swe siły na przedpolach Moskwy. Rosjanie zdołali wznieść trochę fortyfikacji – redut i szańców – które walnie przyczyniły się do uratowania ich armii od większej klęski.
W przeciwieństwie do innych bitew z epoki napoleońskiej, które stawia się za przykłady błyskotliwych manewrów taktycznych, bitwa pod Borodino była krwawa i pozbawiona finezji. Rosjanie bronili się twardo i skutecznie wykorzystywali fortyfikacje i trudny teren, Napoleon zaś (chory tego dnia) nacierał na nich frontalnie, ograniczając się do utrzymywania spójnej linii frontu. Książę Poniatowski, mający za zadanie oskrzydlić Kutuzowa od południa, uwikłał się w długotrwałe walki w trudnym terenie. Na drugim skrzydle Francuzom poszło nie lepiej. Ostatecznie bitwę rozstrzygnęły uporczywe ataki na centralnie położoną redutę Rajewskiego. Przechodziła ona kilkukrotnie z rąk do rąk, aż w końcu zdobyli ją wyczerpani Francuzi. Napoleon podczas tej bitwy nie zdecydował się użyć sił gwardii (ok. 18 tys. żołnierzy). Ten fakt oraz zdyscyplinowanie Rosjan pozwoliły tym ostatnim wycofać się po bitwie w sposób uporządkowany. Okazało się, że Rosjanie nie są gorszymi żołnierzami od Francuzów i bez dobrego pomysłu (a takiego ewidentnie zabrakło Napoleonowi) nie jest łatwo ich pokonać.
Bitwa była wygrana przez Napoleona, lecz armia rosyjska nadal stanowiła zagrożenie. W dodatku Rosjanie mogli liczyć na uzupełnienie przetrzebionych szeregów, Francuzi zaś nie. Z tych powodów bitwę pod Borodino, mimo zwycięskiego charakteru zwykło się uważać za koniec pasma sukcesów Napoleona Bonaparte. A z polskiej perspektywy za kres nadziei na odbudowanie Rzeczypospolitej jako sojusznika Francji na wschodzie. Rosjanie wkroczyli do Księstwa w początkach 1813 r.
Ilustracja: Po zdobyciu reduty Szewardino (Bitwa pod Borodino), malarz Louis Lejeune (1822), domena publiczna
Do walnej bitwy obydwie strony stanęły dwa dni później – 7 września. W tym czasie liczebność obydwu armii była już na podobnym poziomie 120–130 tys. żołnierzy – Francuzi zostawili za sobą liczne garnizony i wydzielone korpusy, Rosjanie zaś skoncentrowali niemal wszystkie swe siły na przedpolach Moskwy. Rosjanie zdołali wznieść trochę fortyfikacji – redut i szańców – które walnie przyczyniły się do uratowania ich armii od większej klęski.
W przeciwieństwie do innych bitew z epoki napoleońskiej, które stawia się za przykłady błyskotliwych manewrów taktycznych, bitwa pod Borodino była krwawa i pozbawiona finezji. Rosjanie bronili się twardo i skutecznie wykorzystywali fortyfikacje i trudny teren, Napoleon zaś (chory tego dnia) nacierał na nich frontalnie, ograniczając się do utrzymywania spójnej linii frontu. Książę Poniatowski, mający za zadanie oskrzydlić Kutuzowa od południa, uwikłał się w długotrwałe walki w trudnym terenie. Na drugim skrzydle Francuzom poszło nie lepiej. Ostatecznie bitwę rozstrzygnęły uporczywe ataki na centralnie położoną redutę Rajewskiego. Przechodziła ona kilkukrotnie z rąk do rąk, aż w końcu zdobyli ją wyczerpani Francuzi. Napoleon podczas tej bitwy nie zdecydował się użyć sił gwardii (ok. 18 tys. żołnierzy). Ten fakt oraz zdyscyplinowanie Rosjan pozwoliły tym ostatnim wycofać się po bitwie w sposób uporządkowany. Okazało się, że Rosjanie nie są gorszymi żołnierzami od Francuzów i bez dobrego pomysłu (a takiego ewidentnie zabrakło Napoleonowi) nie jest łatwo ich pokonać.
Bitwa była wygrana przez Napoleona, lecz armia rosyjska nadal stanowiła zagrożenie. W dodatku Rosjanie mogli liczyć na uzupełnienie przetrzebionych szeregów, Francuzi zaś nie. Z tych powodów bitwę pod Borodino, mimo zwycięskiego charakteru zwykło się uważać za koniec pasma sukcesów Napoleona Bonaparte. A z polskiej perspektywy za kres nadziei na odbudowanie Rzeczypospolitej jako sojusznika Francji na wschodzie. Rosjanie wkroczyli do Księstwa w początkach 1813 r.
Ilustracja: Po zdobyciu reduty Szewardino (Bitwa pod Borodino), malarz Louis Lejeune (1822), domena publiczna