Znamy zwycięzców
Plebiscytu Wydarzenie Historyczne Roku 2025!

♦ Kategoria: Edukacja
„Szlak Piastowski z klocków LEGO”, zrealizowany przez Klaster Turystyczny Szlak Piastowski / Brzeskie Centrum Kultury i Historii Wahadło, to projekt, który za pomocą klocków LEGO popularyzował wiedzę o początkach państwa polskiego i dziedzictwie dynastii Piastów. Mobilna wystawa odwiedziła 19 miejscowości na Szlaku Piastowskim, gdzie prezentowała makiety obiektów historycznych, m.in. Ostrowa Lednickiego i katedry gnieźnieńskiej z XI wieku. Wystawie towarzyszyły plansze edukacyjne oraz warsztaty, podczas których uczestnicy budowali królewskie insygnia – korony, berła, jabłka i pierścienie.

♦ Kategoria: Wydarzenie
Projekt „Gniezno – Miasto Koronacji. Tysiąc lat Historii”, przygotowany przez Miejski Ośrodek Kultury w Gnieźnie, stanowił część obchodów 1000. rocznicy królewskich koronacji. W jego ramach odbyły się m.in.: weekend z rękodziełem, obejmujący 12 warsztatów inspirowanych technikami średniowiecznymi, „Średniowieczny weekend tańca” na gnieźnieńskim rynku oraz wydarzenie z interaktywną średniowieczną wioską, w której najmłodsi mogli poznać świat rycerzy, rzemieślników i mieszczan.

♦ Kategoria: Wystawa
„Magiczny dywan. Podróże w czasie” – Poznańskie Centrum Dziedzictwa przygotowało wystawę skierowaną do rodzin z dziećmi w wieku 3–9 lat. Przybliżała ona historię, kulturę i przyrodę Ostrowa Tumskiego w Poznaniu. Jej motywem przewodnim była podróż na magicznym dywanie, który pozwalał przenosić się w czasie. Zwiedzający mogli odwiedzić m.in. średniowieczny gród Mieszka I i Dobrawy, poznać przyrodę Cybiny oraz zajrzeć do poznańskiej katedry. Wystawa powstała na podstawie ilustrowanej książki dla dzieci „Magiczny dywan. Opowieści z Ostrowa Tumskiego”.

„4 x Nowoczesność” – Muzeum Narodowe w Krakowie zrealizowało w latach 2020–2025 projekt, który obejmował cztery wystawy poświęcone polskiej nowoczesności: „Polskie style narodowe 1890–1918”, „Nowy początek. Modernizm w II RP”, „Nowoczesność reglamentowana. Modernizm w PRL” oraz „Transformacje. Nowoczesność w III RP”. Wystawom towarzyszyły katalogi, sesje naukowe z udziałem badaczy z Polski i zagranicy, kwerendy, działania konserwatorskie oraz programy edukacyjne i promocyjne. Projekt podejmował pytanie o to, jak w polskiej sztuce, designie i architekturze XX i XXI wieku interpretowano nowoczesność.

„DNA Wałcza” – wystawa stała w Muzeum Ziemi Wałeckiej opowiada o powojennej historii ziemi wałeckiej i jej mieszkańców, którzy po II wojnie światowej przybyli tu z różnych stron i z różnych powodów. Wśród nich byli m.in. repatrianci z Kresów Wschodnich, sybiracy, żołnierze powracający z frontów, byli więźniowie obozów oraz osoby przesiedlone w ramach akcji „Wisła”. Materiał do wystawy powstał m.in. dzięki spotkaniom z mieszkańcami powiatu wałeckiego i ich potomkami. Zgromadzono prawie 2000 eksponatów oraz kilkadziesiąt godzin nagrań wywiadów. Na ich podstawie przygotowano wystawę składającą się z ośmiu modułów, której towarzyszą działania wydawnicze, kuratorskie, edukacyjne i społeczne.

♦ Kategoria „Wydarzenie”
◊ „Odwaga wyciągniętej ręki” – Ośrodek Pamięć i Przyszłość
Obchody 60. rocznicy Orędzia biskupów polskich do biskupów niemieckich – wystawy, debata naukowa, koncert i działania na rzecz dialogu polsko-niemieckiego.
◊ Otwarcie Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 roku – Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 roku / Muzeum Wojska Polskiego
◊ Uroczyste otwarcie nowego muzeum w Ossowie – rekonstrukcja historyczna, koncert i piknik wojskowy.
◊ „Wiek Radia” – Polskie Radio
Multimedialny spektakl opowiadający historię Polski przez pryzmat stu lat Polskiego Radia. Wykorzystano archiwalne nagrania, muzykę na żywo i animacje.

♦ Kategoria „Wystawa”
◊ „Fauna. Zwierzęta na wojnie i ich ludzie” – Muzeum II Wojny Światowej
Wystawa i program edukacyjny ukazujące doświadczenie II wojny światowej z perspektywy zwierząt i relacji człowieka z naturą. 
◊ „Niech nas widzą! Wizerunek, strój, ciało” – Zamek Królewski w Warszawie – Muzeum
Ekspozycja pokazująca rolę stroju i wizerunku w budowaniu tożsamości społecznej. Łączyła zabytki historyczne, modę i sztukę współczesną.
◊ „Polacy w KL Auschwitz. W cieniu Zagłady” – Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
Nowa wystawa poświęcona losom Polaków w KL Auschwitz i mieszkańców Oświęcimia podczas okupacji. Pokazuje zarówno skalę represji, jak też pomoc udzielaną więźniom.
◊ „Z powrotem w domu” – Archiwum Główne Akt Dawnych
Wystawa odzyskanych po latach, średniowiecznych dokumentów dotyczących relacji polsko-krzyżackich. Zaprezentowano bezcenne pergaminy zwrócone Polsce z Berlina.

♦ Kategoria „Edukacja”
◊ „Hutniczo mowa we modych gowach. Na ratunek znikającemu socjolektowi hutniczemu” – Muzeum Hutnictwa w Chorzowie
Projekt zachęcający młode pokolenie do ratowania od zapomnienia socjolektu hutniczego.
◊ „Łączy nas Patron” – Muzeum – Dom Rodziny Pileckich
Ogólnopolski program integrujący szkoły, instytucje i środowiska noszące imię rotmistrza Witolda Pileckiego.
◊ „Ogród – Kuchnia – Stół 2025” – Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie
W zrekonstruowanym ogrodzie pożytkowym odbywały się warsztaty kulinarno-ogrodnicze i pszczelarskie, popularyzujące dawne tradycje i receptury.
◊ „Wytwórnia pamięci” – Muzeum Powstania Warszawskiego
Projekt zachęcający młodzież do nagrywania wspomnień świadków historii za pomocą aplikacji mobilnej. Efektem jest wyjątkowe archiwum relacji seniorów.

Finałową piętnastkę wybrała Komisja Konkursowa w składzie: prof. Jolanta Choińska-Mika – Przewodnicząca Jury (Uniwersytet Warszawski, członek Rady MHP), Wojciech Duch (redaktor naczelny portalu historia.org.pl), Mariusz Cieślik (dziennikarz m.in. „Rzeczpospolita Plus Minus”, prozaik, autor programów telewizyjnych, scenarzysta, reżyser), dr Marek Mutor (wicedyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu), Rafał Rogulski (dyrektor Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność), Gabriela Sierocińska-Dec (zastępca dyrektora Muzeum Historii Polski ds. partycypacji).

Autorem statuetki jest znany krakowski rzeźbiarz Maciej Zychowicz, a autorem projektów graficznych ceniony artysta dr Ryszard Kajzer Zerkaj Studio.

♦ Partnerzy i patroni:

Plebiscyt „Wydarzenie Historyczne Roku 2025” został objęty honorowym patronatem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Marty Cienkowskiej.

Partnerzy plebiscytu:
historia.org.pl, Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA.

Patroni medialni:
Polskie Radio, dzieje.pl, Onet.pl, Polska Press Grupa, naszemiasto.pl, Gość Niedzielny.