Darowizna pamiętników emigranta
W 2022 roku Dennis Warner i Donald Tyminski, wraz z czworgiem pozostałych wnuków Ewarysta Makowskiego, przekazali Muzeum Historii Polski wyjątkowy zbiór pamiątek rodzinnych. Najważniejszą część darowizny stanowi 41 tomów pamiętników Ewarysta Makowskiego z lat 1938–1961. Według rodziny spisał on w sumie około 70 tomów, lecz do dziś zachowało się nieco ponad połowa.
W pamiętnikach autor notował refleksje polityczne, komentarze dotyczące sytuacji na frontach II wojny światowej, a w późniejszych latach – również wspomnienia rodzinne. Do zeszytów wklejał wycinki prasowe, czyniąc z nich niezwykle bogate świadectwo epoki. Oprócz pamiętników darowizna obejmuje także liczne fotografie rodzinne – zarówno z USA, jak i przysyłane z Polski – oraz dokumenty.
Od Pyzdr do Chicago – losy Ewarysta Makowskiego
Ewaryst Makowski urodził się w 1883 roku w Pyzdrach w Wielkopolsce. W 1904 roku ożenił się w Łodzi z Rozalią Szmidt, a niedługo później wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Według zachowanych manifestów okrętowych przybył na Ellis Island w październiku 1904 roku, a w styczniu 1905 roku dołączyła do niego żona.
Decyzję o wyjeździe mogły przyspieszyć zarówno czynniki ekonomiczne, jak i zagrożenie poborem do wojska rosyjskiego w związku z wojną rosyjsko-japońską. W Ameryce Makowscy ostatecznie osiedli w Chicago, gdzie Ewaryst prowadził zakład krawiecki i aktywnie działał w polskiej społeczności. Mieli sześcioro dzieci, z których cztery córki dożyły dorosłości.
Dwaj starsi bracia Ewarysta – Aleksander Jan i Bolesław – podczas I wojny światowej zgłosili się na ochotników do Armii Polskiej we Francji, tzw. Błękitnej Armii generała Józefa Hallera. Ewaryst pozostał w USA, nie chcąc opuszczać rodziny. Aleksander Jan po wojnie osiedlił się czasowo w Polsce, ostatecznie jednak powrócił do USA, a od 1929 roku zamieszkał już na stałe w rodzinnych Pyzdrach.
Rodzinne spotkanie po latach
17 i 18 września, w Pyzdrach, doszło do wzruszającego spotkania obu gałęzi rodziny – potomków Ewarysta mieszkających w USA i potomków jego brata Aleksandra Jana, którzy żyją dziś w Polsce. To wydarzenie było możliwe dzięki inicjatywie MHP, które pomogło w nawiązaniu kontaktu pomiędzy krewnymi.
Dzień później, 19 września darczyńcy odwiedzili Muzeum Historii Polski, gdzie mogli zobaczyć, jak przekazana darowizna znalazła swoje miejsce w zbiorach i jak służy badaniom nad historią emigracji.
Wizyta Warnerów i Tyminskich pokazuje, że muzeum to nie tylko instytucja gromadząca i opracowująca zbiory, lecz także przestrzeń spotkania i odbudowy więzi. Darowizna pamiątek po Ewaryście Makowskim otworzyła nowy rozdział – nie tylko dla polskich badań nad emigracją, lecz także dla samej rodziny, która po ponad stu latach odnalazła się na nowo.
