online
Droga do Indii
Polskie osiedla w Balachadi i Valivade
Wystawa "Droga do Indii. Polskie osiedla w Balachadi i Valivade" została przygotowana w ramach projektu Google Arts & Culture. Wystawa opowiada historię powstania polskich osiedli w Balachadi i Valivade oraz pokazuje najważniejsze aspekty życia w ośrodkach – szkołę, harcerstwo, działalność kulturalną. Ekspozycja przybliża również temat relacji polsko-hinduskich. W czasie sześcioletniego pobytu w Indiach polscy uchodźcy mieli okazję do różnych kontaktów z hinduską społecznością: zarówno tych oficjalnych z lokalnymi władcami, wojskowymi czy urzędnikami, jak i codziennych spotkań z osobami pracującymi w osiedlach.
Najważniejsze informacje
01. Gdzie?
Google Arts & Culture
02. Kurator wystawy
cenariusz: Ewa Wójcicka Konsultacje merytoryczne: prof. Janusz Wróbel Współpraca: Wiesław Stypuła (osiedle Balachadi), Teresa Glazer, Danuta Pniewska (osiedle Valivade) Redakcja: Dorota Szkodzińska, Agata Milczarek, Maciej Jaworski
Deportacje sowieckie
W grudniu 1939 roku rząd sowiecki podjął decyzję o usuwaniu z zajętych obszarów „niepewnego politycznie elementu”: grup zawodowych i społecznych, uznawanych za wrogie sowietyzacji. W efekcie od lutego 1940 roku do czerwca 1941 miały miejsce wielkie deportacje ludności polskiej w głąb ZSRS, z zasady całych rodzin z dziećmi i osobami starszymi. Największe skupiska deportowanych znalazły się w Kraju Krasnojarskim, Kazachstanie oraz w obwodach archangielskim, swierdłowskim, irkuckim i mołotowskim.
„Amnestia” i Armia Andersa
Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej w czerwcu 1941 roku rozpoczęły się rozmowy pomiędzy polskim rządem na uchodźstwie a Stalinem, które zakończyły się zawarciem układu Sikorski-Majski (30 lipca 1941). W sierpniu władze sowieckie ogłosiły dekret o „amnestii” dla polskich obywateli. Użycie słowa „amnestia” w cudzysłowie wynika z tego, że obejmowała ona ludzi deportowanych i więzionych ze względu na przynależność narodową lub status społeczny, niezgodnie z prawem międzynarodowym i z pogwałceniem praw człowieka.
Ewakuacja
Z końcem września 1941 roku były już przepełnione wszystkie miejsca formowania oddziałów. Od kwietnia 1942 roku stosunki polsko-sowieckie stawały się coraz bardziej napięte. Władze sowieckie zaczęły utrudniać formowanie polskich jednostek i ich aprowizację. Generał Anders rozpoczął zabiegi o ewakuację armii z Rosji na Bliski Wschód. Było to korzystne rozwiązanie również dla Brytyjczyków, gdyż umożliwiało zwiększenie liczby wojska w rejonach roponośnych, zagrożonych niemiecką ofensywą. W 1942 roku (na przełomie marca i kwietnia oraz od sierpnia do początku września) udało się przeprowadzić dwie duże ewakuacje wojska wraz z ludnością cywilną, którą głównie stanowiły rodziny wojskowe.
