DEBATY W MUZEUM
Jak śmiać się
z własnej historii?
Wokół serialu „1670”

Serial „1670” to jeden z najbardziej zaskakujących fenomenów ostatnich lat (premiera: grudzień 2023). Choć formalnie nie jest to produkcja historyczna – sam scenariusz opiera się na zabiegu pastiszu i celowym anachronizmie – jego osadzenie w realiach końca XVII wieku nie jest przypadkowe. Wybór tej właśnie epoki staje się punktem wyjścia do licznych pytań o to, jak dziś opowiadamy o przeszłości i jakie miejsce w tej narracji zajmuje humor, ironia oraz satyra.

Czy polska historia może być źródłem śmiechu, a nie tylko patosu i dumy narodowej? Czy mamy – jako społeczeństwo – tradycję dystansu wobec własnych dziejów, czy raczej traktujemy je z powagą graniczącą z mitologią? W jaki sposób serial taki jak „1670” wpływa na zbiorową wyobraźnię historyczną i czy jego popularność zwiastuje zmianę w sposobie myślenia o przeszłości?

Podczas debaty spróbujemy zastanowić się, czy „1670” to jedynie rozrywkowa fikcja, czy może – wbrew pozorom – ważny głos w dyskusji o tym, jak współczesna kultura popularna interpretuje przeszłość. Czy twórcy serialu dopuszczają się uproszczenia i wypaczenia obrazu dawnej Rzeczpospolitej, czy raczej demitologizują ją w sposób świadomy i celowy? Jakie są granice satyry w odniesieniu do tematów historycznych? I wreszcie: co to znaczy „uczyć się historii”, gdy coraz częściej pierwszym kontaktem młodego pokolenia z dawnymi epokami bywa serial komediowy, a nie podręcznik czy muzeum?

♦ Olga Drenda – eseistka, pisarka i tłumaczka. Autorka kilku książek, m.in. Duchologia polska. Rzeczy i ludzie w czasach transformacji oraz Słowo humoru. Prowadzi facebookową stronę Duchologia oraz, wspólnie z Jackiem Paśnikiem, podcast Dziś.

♦ dr Paweł Rzewuski – doktor filozofii, historyk, pisarz i publicysta. W latach 2020–2024 pełnił funkcję zastępcy dyrektora ds. kreacji w Agencji Kreacji Filmu i Serialu Telewizji Polskiej. Autor książek naukowych Filozofia Piłsudskiego oraz Monarchia mixta, czyli poszukiwanie suwerena. Studium koncepcji władzy w I Rzeczypospolitej 1505–1609 oraz powieści: Syn bagien, Krzywda.

♦ dr Jan Jerzy Sowa – historyk i prawnik, pracownik Katedry Historii Ustroju i Prawa Polskiego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Jako badacz zajmuje się przede wszystkim historią wojen, wojskowości i administracji Rzeczpospolitej na przełomie XVII i XVIII wieku. Wydał monografię Wojskowa Temida. Dyscyplina i sądownictwo wojskowe w Koronie w dobie wojen tureckich w drugiej połowie XVII wieku.

♦ Moderator: zastępca dyrektora ds. programowych Muzeum Historii Polski Krzysztof Niewiadomski.

Spotkanie będzie okazją do wspólnego namysłu nad tym, jak opowiadać o przeszłości w sposób świeży, błyskotliwy, a jednocześnie odpowiedzialny. Czy potrafimy się śmiać z siebie – i czego nas ten śmiech może nauczyć?