DEBATA W MUZEUM
Początek końca husarii?

♦ dr Przemysław Gawron (Wydział Prawa i Administracji UKSW). Urodzony w 1976 roku absolwent Wydziału Prawa i Administracji oraz Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego. Pracownik naukowy Wydziału Prawa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego i doktorant w Instytucie Historii UW. Zajmuje się m. in. historią wojskowości nowożytnej oraz epoką napoleońską.

♦ dr Tomasz Mleczek – historyk wojskowości i bronioznawca. Od 2005 do 2025 roku związany z Zamkiem Królewskim w Warszawie, kustosz Gabinetu Genealogiczno-Heraldycznego oraz twórca i kustosz kolekcji militariów. Pasjonat fechtunku historycznego.

♦ Tomasz Szajewski (Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie). Historyk, edukator i twórca wydarzeń związanych głównie z rekonstrukcjami historycznymi epoki Jana II Sobieskiego oraz popularyzacją kultury staropolskiej. Organizator projektów historycznych, m.in. „Husaria Króla Jana”.

♦ Moderator: Michał Bąk (historyk Muzeum Historii Polski)

Husaria – jedna z najbardziej rozpoznawalnych formacji wojskowych w dziejach Rzeczypospolitej – do dziś funkcjonuje w zbiorowej wyobraźni jako symbol niezwyciężonej kawalerii, błyskotliwych zwycięstw i militarnego prestiżu dawnej Polski. Jej obraz, utrwalony zarówno w historiografii, jak i popkulturze, często opiera się jednak na uproszczeniach i mitach, w tym na przekonaniu o ponad stu latach nieprzerwanej dominacji na polach bitew.

Podczas wykładu spróbujemy spojrzeć na husarię z perspektywy krytycznej analizy historycznej i zadać pytanie, które od dawna budzi dyskusje badaczy: kiedy właściwie zaczyna się „koniec” husarii? Czy proces ten był nagły, czy raczej rozciągnięty w czasie i związany ze zmianami charakteru wojny w XVII wieku?

Szczególna uwaga zostanie poświęcona konfrontacjom ze Szwecją w czasie wojny o ujście Wisły (tzw. wojny polsko-szwedzkie w pierwszej połowie XVII wieku), gdy armia Gustawa II Adolfa wprowadzała nowoczesne rozwiązania taktyczne i organizacyjne. Czy starcia z wojskami szwedzkimi można uznać za moment przełomowy, w którym ujawniły się ograniczenia husarii w zmieniających się realiach pola walki? Jak formacja ta adaptowała się do nowych wyzwań i w jaki sposób ewoluowała jej rola w armii Rzeczypospolitej?

Wykład będzie próbą uporządkowania wiedzy, oddzielenia faktów od legend oraz pokazania, jak naprawdę zmieniała się najsłynniejsza polska jazda – nie tylko jako formacja wojskowa, ale także jako element polityki, kultury i pamięci historycznej.