Czy transformacja ustrojowa była wyłącznie historią sukcesu? A może kryje w sobie również opowieści o kosztach społecznych, osobistych stratach i doświadczeniach, które przez lata pozostawały na marginesie zbiorowej pamięci?
♦ Kiedy? 15 kwietnia (środa), godz. 18.00 ♦ Gdzie? sala wystaw czasowych [poziom 0] ◊ sprawdź dojazd i godziny zamknięcia bram Cytadeli Warszawskiej TUTAJ
Po roku 1989 Polska zachwyciła się przedsiębiorczością i postępem. Nasze oczy zwrócone były naprzód i w górę – na Zachód i w przyszłość. Nikt nie chciał spoglądać za siebie. Miasteczka i wsie przechodziły kryzys po cichu, bez kamer i mikrofonów, skryte za kurtyną wstydu. Blizny po zburzonych fabrykach, zamkniętych kopalniach czy zlikwidowanych PGR-ach od lat pozostają niewygojone. Do tej listy krzywd dochodzi poczucie niewysłuchania i wykluczenia z przestrzeni publicznej.
Muzealna sala, w której dziś stoi Okrągły Stół, to idealna przestrzeń, by przyjrzeć się nieopowiedzianej historii transformacji. Opowiadając to, co przez lata pozostawało wstydliwie przemilczane, wcale nie musimy przekreślać pozytywnego mitu transformacji. Ale opowieść o sukcesie nigdy nie będzie wiarygodna, jeśli nie zostanie zbudowana na wysłuchaniu i zrozumieniu towarzyszących mu krzywd.
Większości z nich nie da się już naprawić. Czasu nie cofniemy. Możemy jednak oddać głos tym, którzy przez lata pozostawali niewysłuchani. Możemy też potraktować historię jako lekcję wrażliwości społecznej, prowadzącą nas ku kluczowym pytaniom. Gdzie dziś leżą obszary wstydu i milczenia? Kto płaci cenę naszego sukcesu? Jakie historie z ostatnich dekad wciąż czekają na wysłuchanie?
Na wszystkie te pytania postaramy się odpowiedzieć w trakcie dyskusji z autorkami i autorami zajmującymi się ludźmi i miejscami zepchniętymi na margines transformacji.
♦ Uczestnicy debaty: Bartosz Panek, prof. Tomasz Rakowski, dr hab. Jaśmina Wójcik, moderator: dr hab. Marcin Napiórkowski.
Od marca 2024 r. redaktor naczelny Studia Reportażu Polskiego Radia, w przeszłości dziennikarz Programu 2 PR. Laureat Prix Italia, jednego z najważniejszych wyróżnień dla twórców radiowych na świecie. Autor i współautor setek audycji oraz kilkudziesięciu reportaży i dokumentów dźwiękowych. Stypendysta Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Miasta Stołecznego Warszawy oraz Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej. W przeszłości współzałożyciel Fundacji Audionomia i kolektywu Free Range Productions. Autor dwóch książek reporterskich – „U nas każdy jest prorokiem” (2020) i „Zboże rosło jak las” (2024). Obecnie pracuje nad kolejną – o Kurpiach Zielonych.
prof. TOMASZ RAKOWSKI
Etnolog, antropolog, lekarz. Profesor uczelni i dyrektor w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UW, współpracownik Instytutu Kultury Polskiej UW. Zajmuje się antropologicznymi badaniami ubóstwa i marginalizacji, badaniami oddolnych procesów rozwojowych, antropologią sztuki współczesnej i partycypacyjnej oraz najnowszą metodologią badań kulturowych. Prowadzi badania w Polsce i w Mongolii. Autor książek: „Łowcy, zbieracze, praktycy niemocy. Etnografia człowieka zdegradowanego” (2009), wyd. w jęz. angielskim w Berghahn Books, 2016, 2019), Przepływy, współdziałania, kręgi możliwego. Antropologia powodzenia” (2019).
Artystka wizualna, reżyserka, edukatorka, aktywistka, autorka partycypacyjnych akcji społeczno-artystycznych. Zajmuje się oddawaniem podmiotowości społecznościom pozbawionym widzialności i możliwości wypowiedzi. Współredaktorka książki „Sztuka ze społecznością” (2018), opisującej szerzej zainicjowane przez nią wieloletnie działania ze społecznością byłych pracowników i pracownic fabryki w Ursusie, zwieńczone nagradzanym pełnometrażowym dokumentem kreacyjnym „Symfonia fabryki Ursus” (2018) w jej reżyserii. Film był pokazywany m.in. na festiwalu Hot Docs w Toronto, gdzie otrzymał nagrodę dla najlepszego średniometrażowego filmu dokumentalnego. Został również nominowany do Polskich Nagród Filmowych Orły w kategorii Najlepszy Film Dokumentalny.
dr hab. MARCIN NAPIÓRKOWSKI
Marcin Napiórkowski, doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor Uniwersytetu Warszawskiego. Kulturoznawca i semiotyk kultury, badacz pamięci zbiorowej oraz współczesnych mitologii społecznych. Autor książek m.in. „Mitologia współczesna”, „Powstanie umarłych. Historia pamięci 1944–2014”, „Kod kapitalizmu” oraz „Turbopatriotyzm”. Publikował także eseje i artykuły poświęcone kulturze pamięci, historii symbolicznej i współczesnym narracjom o przeszłości. Od września 2024 roku dyrektor Muzeum Historii Polski.
