Wielka polska tragedia

Są także posłowie, dostojnicy kościelni, członkowie prezydenckiej kancelarii, najwyżsi rangą przedstawiciele Wojska Polskiego, szefowie największych polskich instytucji, członkowie organizacji katyńskich. Wszyscy lecieli na uroczystości do Katynia z okazji 70. rocznicy mordu na polskich jeńcach.
 
Wśród ofiar są osoby blisko związane z Muzeum Historii Polski. W katastrofie zginął Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Janusz Kurtyka, członek Rady naszego Muzeum. Na liście ofiar jest Tomasz Merta, podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, współzałożyciel Muzeum Historii Polski, człowiek niezwykle oddany dla naszej placówki. Wspaniały Kolega i Przyjaciel.

Śp. Tomasz Merta urodził się 7 listopada 1965 r. w Legnicy, zginął 10 IV 2010 w katastrofie samolotu prezydenckiego koło Smoleńska. Polonista, historyk idei, wysoki urzędnik państwowy. Szkołę średnią kończył w Kielcach (jako absolwent IV Liceum Ogólnokształcącego im. Hanki Sawickiej). Ukończył następnie studia w zakresie filologii polskiej na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, studia podyplomowe Szkoły Nauk Społecznych przy Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk oraz doktoranckie na Wydziale Stosowanych Nauk Społecznych UW.

W latach 1996–1998 pracował jako asystent w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych UW. Od 1996 do 1999 wchodził w skład zespołu redakcyjnego pisma „Res Publica Nowa”. W latach 1996–2000 był polskim korespondentem „East European Constitutional Review”, następnie do 2002 był redaktorem naczelnym „Kwartalnika Konserwatywnego”.

W latach 2000–2001 pełnił funkcję doradcy ministra kultury i dziedzictwa narodowego Kazimierza Michała Ujazdowskiego. Od 2001 do 2002 był dyrektorem Instytutu Dziedzictwa Narodowego.

Należał do współautorów programu Prawa i Sprawiedliwości w dziedzinie kultury. Zasiadał w radzie programowej Muzeum Powstania Warszawskiego. W 2005 należał do Honorowego Komitetu Poparcia Lecha Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich.

4 listopada 2005 został powołany na stanowiska podsekretarza stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Generalnego Konserwatora Zabytków, gdzie był najbliższym współpracownikiem ministra Kazimierza M. Ujazdowskiego. Po powołaniu nowego rządu 16 listopada 2007 pozostał na tych stanowiskach i stał się bliskim współpracownikiem ministra Bogdana Zdrojewskiego.

W latach studiów związany z opozycją niepodległościową, potem środowiskiem Res Publiki Nowej. W latach 90tych był w gronie Warszawskiego Klubu Krytyki Politycznej, wreszcie od 2000 r. z kręgiem konserwatywnych intelektualistów i polityków skupionych wokół Kazimierza M. Ujazdowskiego. Współautor i współredaktor książek publicystycznych „W obronie zdrowego rozsądku” (2000) oraz „Pamięć i odpowiedzialność” (2005). Publikował także m.in. w „Znaku”, „Życiu”, „Rzeczpospolitej”, „Gazecie Wyborczej”, „Przeglądzie Politycznym”, „Więzi”, „Newsweeku” i „Ozonie”. 
Konsultant merytoryczny w Centrum Edukacji Obywatelskiej, współautor programów nauczania i podręczników do wiedzy o społeczeństwie, historii i przedsiębiorczości oraz metodycznych poradników dla nauczycieli.

Był współzałożycielem i współtwórcą Muzeum Historii Polski.



Śp. Janusz Kurtyka urodził się 13 sierpnia w Krakowie. Od 5 lat piastował stanowisko szefa IPN. Miał ogromny dorobek człowieka, który poświęcił się nauce i idei kształtowania świadomego społeczeństwa. Był wielkim propagatorem niezakłamanej historii. Zajmował się początkami państwowości polskiej, a także najnowszymi dziejami naszego kraju .

Był absolwentem Wydziału Filozoficznego-Historyczno Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ukończył studia doktoranckie w Instytucie Historii PAN, gdzie w 1995 roku obronił rozprawę doktorską z zakresu nauk humanistycznych. W 2000 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego. W latach 2000–2005 był dyrektorem i organizatorem Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie. Od 1979 r. działał w opozycji demokratycznej w Krakowie, był m.in. współzałożycielem Niezależnego Zrzeszenia Studentów w Instytucie Historii UJ i członkiem Komitetu Założycielskiego NZS UJ, wykładowcą podziemnego Chrześcijańskiego Uniwersytetu Robotniczego. Pracował jako naukowiec w Instytucie Historii PAN.  

Był autorem ok. 140 publikacji naukowych z zakresu historii Polski średniowiecznej i wczesnonowożytnej oraz historii oporu antykomunistycznego w Polsce po 1944 r., w tym 4 książek m.in. „Generał Leopold Okulicki »Niedźwiadek« 1898–1946” i „Tęczyńscy”. Studium z dziejów polskiej elity możnowładczej w średniowieczu . Od 1994 r. był redaktorem naczelnym „Zeszytów Historycznych WiN-u”, redaktorem i współautorem bardzo wielu wydawnictw. W 2009 r. został odznaczony przez Prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Był żonaty, miał dwóch synów.

Znajomi i współpracownicy podkreślają jego niezwykłą rzetelność, pracowitość, uczciwość i odwagę w obronie swoich przekonań.  IPN pod jego kierownictwem   stał się jedną z istotniejszych instytucji polskiego życia społecznego i politycznego. Był Przyjacielem naszego Muzeum i członkiem Rady Muzeum Historii Polski.



Śp. Arkadiusz Rybicki urodził się 12 stycznia 1953 w Gdańsku, zginął 10 IV 2010 w katastrofie samolotu prezydenckiego koło Smoleńska. Historyk, absolwent Uniwersytetu Gdańskiego (1978), działacz opozycji demokratycznej, polityk.

1968 – 1969 podczas nauki w I LO w Gdańsku wraz z Grzegorzem Grzelakiem i Aleksandrem Hallem uczestnik grupy kolportującej ulotki i niszczącej plakaty propagandowe, 
1971 – 1972 grupy samokształceniowej pod opieką o. Ludwika Wiśniewskiego z Duszpasterstwa Akademickiego przy kościele św. Mikołaja w Gdańsku. Od 1976 współpracownik KOR, m.in. drukarz „Biuletynu Informacyjnego”, 
w 1977 współzałożyciel SKS w Gdańsku, 
1977 – 1979 ROPCiO (drukarz pomorskiej edycji „Opinii”), 
1977 – 1983 redaktor „Bratniaka”, od 1979 współzałożyciel i jeden z liderów RMP, 
1977 – 1980 współpracownik WZZ Wybrzeża oraz KPN, organizator manifestacji rocznicowych 3 V, 11 XI i Grudnia ’70 w Gdańsku.

W VIII 1980 wraz z grupą działaczy RMP wspomagał organizacyjnie strajk w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, drukarz ulotek i pisma strajkowego, współwykonawca tablic z 21 postulatami, od jesieni 1980 pracownik MKZ „S”, rzecznik prasowy KKP; w 1981 kierownik BIPS, współredaktor gazety I KZD „Głos Wolny”. 13 XII 1981 internowany w Strzebielinku, zwolniony 15 X 1982. 1983 – 1988 osobisty sekretarz Lecha Wałęsy. 1986 – 1990 w Spółdzielni Pracy Usług Wysokościowych Świetlik (nast. Gdańsk).

1990 – 1991 sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP, 1994–1998 dyrektor Agencji Filmowej ProFilm.  1998 – 2001 w rządzie AWS-UW podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury, 2002–2005 dyrektor Nadbałtyckiego Centrum Kultury, nast. Departamentu Kultury, Sportu i Turystyki Urzędu Marszałkowskiego w Gdańsku.

W latach 80. jeden z liderów Ruchu Młodej Polski. W 1991 współzałożyciel Koalicji Republikańskiej, 1992–1996 wiceprzewodniczący PK, 1996 – 2000 w SKL, od 2001 w PO. 1998–2005 radny Miasta Gdańska, od 2007 poseł na Sejm.

Autor scenariuszy do filmów dokumentalnych, m.in. Kościół wobec komunistycznej władzy (1997),  pod ps. Czesław Leopold współautor książki „Więźniowie polityczni 1944 – 1956” (Wydawnictwo Młoda Polska 1980), współpracował przy II cz. autobiografii L. Wałęsy Drogi do demokracji (1991). Wyróżniony odznaką Zasłużony Działacz Kultury (1999), Narodowym Orderem Zasługi (przez Prezydenta Francji, 2001) i Medalem 25. Solidarności (2005).



Śp. Andrzej Przewoźnik urodził się 13 maja 1963 r., zginął 10 IV 2010 w katastrofie samolotu prezydenckiego koło Smoleńska. Historyk, wysoki urzędnik państwowy.

Studia historyczne ukończył na wydziale Filologiczno-Historycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W 2002 r. skończył studia podyplomowe z obronności państwa na Wydziale Strategiczno-Obronnym Akademii Obrony Narodowej w Warszawie.

Od 1 września 1992 roku pełni funkcję sekretarza generalnego Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Od początku objęcia tej funkcji aktywnie działa na rzecz upamiętnienia ofiar Zbrodni Katyńskiej. Zaangażowany był m.in. w budowę polskich cmentarzy wojennych w Katyniu, Miednoje i Charkowie, budowę cmentarza i pomnika upamiętniającego ofiary zbrodni w Jedwabnem, odbudowę Cmentarza Obrońców Lwowa oraz innych nekropolii mających na celu upamiętnienie Polaków – ofiar totalitaryzmu w latach 1939 - 1956 w kraju i za granicą.

W latach 1994 – 1998 był Wiceprzewodniczącym i Sekretarzem Komisji ds. Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Katyńskiej przy Prezesie Rady Ministrów. Jest członkiem Rady Powierniczej Muzeum Powstania Warszawskiego, wiceprzewodniczącym Rady Muzeum Wojska Polskiego oraz członkiem Rady Muzealnej Państwowego Muzeum KL Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu-Brzezince i Muzeum Niepodległości w Warszawie.

W kręgu zainteresowań historycznych Przewoźnika szczególne miejsce zajmuje historia najnowsza, Armia Krajowa i jej struktury oraz działalność konspiracyjna w latach 1939-1945. Jest autorem wielu publikacji i artykułów o charakterze naukowym oraz redaktorem naczelnym historycznego czasopisma „Niepodległość”. Wspólnie z prof. dr. hab. Adamem Strzemboszem napisał książkę „Generał Nil” o gen. Auguście Emilu Fieldorfie, opublikowaną w 1999 r.