Kanonizacja Jana Pawła II – święty nauczyciel historii
czas czytania:
Kiedy 1 maja 2011 roku na placu Świętego Piotra podnosiła się zasłona odkrywająca portret błogosławionego Jana Pawła II wielobarwny i wielonarodowy tłum ludzi ogarnęła niepohamowana radość.
Cieszyli się Filipińczycy i Chorwaci, Francuzi i Meksykanie, Peruwiańczycy i Hiszpanie, Amerykanie i Rosjanie i przedstawiciele wielu innych nacji. Wśród nich oczywiście na plan pierwszy wysuwali się Polacy. W tych dniach w Rzymie trudno było nie spotkać rodaka, język polski słychać było w wielu miejscach a nasze flagi powiewały dumnie niesione przez grupy pielgrzymów.
Jan Paweł II należy do całego świata – i to było widać zarówno za jego życia jak i po powrocie do domu Ojca. Drzewo jego życia rozrosło się szeroko obejmując swoimi konarami ludzi z różnych szerokości i długości geograficznych. Jednocześnie nigdy nie zapomniał on skąd pochodzi.
Jan Paweł II należy do całego świata – i to było widać zarówno za jego życia jak i po powrocie do domu Ojca. Drzewo jego życia rozrosło się szeroko obejmując swoimi konarami ludzi z różnych szerokości i długości geograficznych. Jednocześnie nigdy nie zapomniał on skąd pochodzi.
Tęsknota
Beatyfikacyjny portret Jana Pawła II wisiał na tym samym balkonie, z którego pozdrawiał on Rzymian pamiętnego wieczora 16 października 1978 roku.
Charakterystyczne, że wspomnienie Polski padło już w trzecim zdaniu tej pierwszej publicznej wypowiedzi Papieża. Jego rodacy, ogarnięci szałem radości nie uświadamiali sobie wówczas jak bardzo trudno było arcybiskupowi krakowskiemu przyjąć zaszczyt a jednocześnie ciężar, nie tylko ze względu na wyzwania przed nim stojące, ale także dlatego, że musiał pożegnać się z ojczystym krajem.
Papież Jan Paweł II przed kompanią reprezentacyjną Wojska Polskiego po przylocie do Warszawy 2.06.1979. Po lewej stronie widoczny Prymas Polski, kardynał Stefan Wyszyński. Ze zbiorów Muzeum Historii Polski.
Wyraźniej tę tęsknotę dało się odczuć tydzień później, gdy spotkał się z rodakami przybyłymi na inaugurację pontyfikatu.
Podjął je z zachowaniem całego dziedzictwa, które wyniósł znad Wisły. „To wszystko stanowi jakąś niepozbywalną warstwę mojej duszy, mojego doświadczenia, mojej wiary i mojej miłości” – stwierdził tego pamiętnego dnia. Już wtedy wyraził pragnienie powrotu od ojczyzny, które spełniło się siedem miesięcy później w pamiętnych dniach czerwca 1979 roku.
„Jesteśmy jeszcze wszyscy pogrążeni w bólu po śmierci ukochanego Papieża, Jana Pawła I – mówił wówczas. – I oto najczcigodniejsi kardynałowie powołali nowego biskupa Rzymu. Wezwali go z kraju dalekiego. Dalekiego, ale zawsze tak bliskiego przez wspólnotę wiary i tradycji chrześcijańskiej”.
Charakterystyczne, że wspomnienie Polski padło już w trzecim zdaniu tej pierwszej publicznej wypowiedzi Papieża. Jego rodacy, ogarnięci szałem radości nie uświadamiali sobie wówczas jak bardzo trudno było arcybiskupowi krakowskiemu przyjąć zaszczyt a jednocześnie ciężar, nie tylko ze względu na wyzwania przed nim stojące, ale także dlatego, że musiał pożegnać się z ojczystym krajem.
Papież Jan Paweł II przed kompanią reprezentacyjną Wojska Polskiego po przylocie do Warszawy 2.06.1979. Po lewej stronie widoczny Prymas Polski, kardynał Stefan Wyszyński. Ze zbiorów Muzeum Historii Polski.
Wyraźniej tę tęsknotę dało się odczuć tydzień później, gdy spotkał się z rodakami przybyłymi na inaugurację pontyfikatu.
„Wierzcie mi, że udając się do Rzymu na konklawe, najbardziej pragnąłem wrócić do Was, do mojej umiłowanej Archidiecezji i do Ojczyzny – powiedział Papież. – Skoro jednak inna była wola Chrystusa Pana, zostaję i podejmuję to nowe posłannictwo, które mi wyznaczył”.
Podjął je z zachowaniem całego dziedzictwa, które wyniósł znad Wisły. „To wszystko stanowi jakąś niepozbywalną warstwę mojej duszy, mojego doświadczenia, mojej wiary i mojej miłości” – stwierdził tego pamiętnego dnia. Już wtedy wyraził pragnienie powrotu od ojczyzny, które spełniło się siedem miesięcy później w pamiętnych dniach czerwca 1979 roku.
Pocałunek
Pielgrzymka ta rozpoczęła się nie od słów, ale od czynu. Ojciec Święty po wylądowaniu w Warszawie zszedł po schodkach samolotu, po czym uklęknął i na oczach wszystkich pocałował płytę lotniska. Ten gest powtarzał wielokrotnie w różnych krajach. Tylko tu jednak mógł powiedzieć: „Ucałowałem ziemię polską, z której wyrosłem”. Chwilę później zwięźle określił, co to oznacza:
„Pozdrawiam was w imię Chrystusa, tak jak nauczyłem się pozdrawiać ludzi tutaj, w Polsce...
– w Polsce, w tej mojej ziemi ojczystej, w której stale tkwię głęboko wrośnięty korzeniami mojego życia, mojego serca, mojego powołania,
– w Polsce, w tym kraju, w którym – jak napisał Norwid – »kruszynę chleba podnoszą z ziemi przez uszanowanie dla darów nieba...« (Moja piosnka),
– w Polsce, która należy do Europy i do ludzkości współczesnej poprzez cały tysiącletni zrąb swoich dziejów,
– w Polsce, która przez cały ciąg tych dziejów związała się z Kościołem Chrystusowym i ze Stolicą Rzymską szczególnym węzłem duchowej jedności”.
…która należy do Europy
i do ludzkości…
Następnego dnia Jan Paweł II przybył do Gniezna, pierwszej stolicy Polski. Sięgając do początków chrześcijaństwa, a zarazem początków państwowości uaktualnił, wręcz uwspółcześnił wydarzenie, które miało miejsce tysiąc lat wcześniej. Chrzest Polski przyjęty przez Mieszka nie tylko wprowadził chrześcijaństwo nad Wisłę, ale też włączył Polaków w europejską kulturę i tradycję. Słynne słowa o dwóch tradycjach Europy były proroczą zapowiedzią wciąż aktualnej, lecz zapomnianej prawdy o Starym Kontynencie: „Czyż Chrystus tego nie chce, czy Duch Święty tego nie rozrządza, ażeby ten papież-Polak, papież-Słowianin, właśnie teraz odsłonił duchową jedność chrześcijańskiej Europy, na którą składają się dwie wielkie tradycje: Zachodu i Wschodu?”
Prawda ta ujrzała światło dzienne kilkanaście lat później, choć w czasie, kiedy Jan Paweł II ją wypowiadał nikt chyba nie wierzył w upadek porządku jałtańskiego.
Spośród wszystkich pielgrzymek do Ojczyzny, szlak tej pierwszej był chyba najbardziej naznaczony także podróżą w głąb dziejów. Dla Jana Pawła II były to dzieje duchowe. Odnosząc się do konkretnych wydarzeń z przeszłości ukazywał on ich źródła i konsekwencje oraz głęboki sens współczesny. Z Gniezna udał się na Jasną Górę, która streszczała w sobie tradycje Polski Jagiellońskiej, zwycięską obronę przed Szwedami i najnowsze wydarzenia, których sam był świadkiem – odnowienie ślubów narodu w 1956 roku oraz obchody Tysiąclecia Chrztu Polski dziesięć lat później. „Tutaj zawsze byliśmy wolni!” – powie 4 czerwca 1979 zwracając uwagę, że wolność jest czymś wewnętrznym, wynika z siły ducha człowieka a nie z zewnętrznych okoliczności.
Następnym przystankiem na tej trasie był Kraków z katedrą wawelską i Uniwersytetem Jagiellońskim.
Co więcej, spoczywają tam nie tylko osoby władcy, ale i twórcy kultury – Mickiewicz, Słowacki oraz święci. Wśród nich szczególne miejsce – także w sercu papieża - zajmuje kobieta, która potrafiła być pełną poświęcenia żoną i matką, roztropną władczynią i światłym mecenasem kultury – święta królowa Jadwiga.
To właśnie ona odnowiła Akademię Krakowską przekształcając ją w Uniwersytet Jagielloński – jedną z wiodących w tamtych czasach europejskich uczelni.
Prawda ta ujrzała światło dzienne kilkanaście lat później, choć w czasie, kiedy Jan Paweł II ją wypowiadał nikt chyba nie wierzył w upadek porządku jałtańskiego.
Spośród wszystkich pielgrzymek do Ojczyzny, szlak tej pierwszej był chyba najbardziej naznaczony także podróżą w głąb dziejów. Dla Jana Pawła II były to dzieje duchowe. Odnosząc się do konkretnych wydarzeń z przeszłości ukazywał on ich źródła i konsekwencje oraz głęboki sens współczesny. Z Gniezna udał się na Jasną Górę, która streszczała w sobie tradycje Polski Jagiellońskiej, zwycięską obronę przed Szwedami i najnowsze wydarzenia, których sam był świadkiem – odnowienie ślubów narodu w 1956 roku oraz obchody Tysiąclecia Chrztu Polski dziesięć lat później. „Tutaj zawsze byliśmy wolni!” – powie 4 czerwca 1979 zwracając uwagę, że wolność jest czymś wewnętrznym, wynika z siły ducha człowieka a nie z zewnętrznych okoliczności.
Następnym przystankiem na tej trasie był Kraków z katedrą wawelską i Uniwersytetem Jagiellońskim.
„Katedra wawelska jest niezwykłym fenomenem” – napisze Papież wiele lat później w autobiografii Dar i tajemnica. – Jest bowiem, tak jak żadna inna świątynia w Polsce, nasycona treścią historyczną, a zarazem teologiczną. Spoczywają w niej królowie polscy, poczynając od Władysława Łokietka. W tej świątyni byli oni koronowani i tu składano później ich doczesne szczątki. Ten, kto nawiedza katedrę wawelską, musi stanąć twarzą w twarz wobec historii narodu”.
Co więcej, spoczywają tam nie tylko osoby władcy, ale i twórcy kultury – Mickiewicz, Słowacki oraz święci. Wśród nich szczególne miejsce – także w sercu papieża - zajmuje kobieta, która potrafiła być pełną poświęcenia żoną i matką, roztropną władczynią i światłym mecenasem kultury – święta królowa Jadwiga.
To właśnie ona odnowiła Akademię Krakowską przekształcając ją w Uniwersytet Jagielloński – jedną z wiodących w tamtych czasach europejskich uczelni.
„Święta fundatorka uniwersytetu, Jadwiga, w mądrości właściwej świętym wiedziała, iż uniwersytet, jako wspólnota ludzi poszukujących prawdy, jest niezbędny dla życia narodu i dla życia Kościoła” – powie papież już wiele lat później, gdy w 1997 roku przybędzie do Krakowa, aby ją kanonizować.
Papieska historia Polski…
i świata
Jan Paweł II odbył osiem podróży do Ojczyzny na przestrzeni 23 lat (1979-2002). W tym czasie miały miejsce historyczne już dziś wydarzenia potwierdzające jego wizję dziejów, które kształtuje „plus ratio quam vis” („bardziej rozum niż siła” – jest to dewiza Uniwersytetu Jagiellońskiego). W dziejach Polski papież widział nie tyle historię zbrojnych sukcesów i porażek, ile walkę wewnętrzną, której celem było poszukiwanie, odkrycie i pójście za Dobrem, Prawdą i Pięknem. Dzięki temu człowiek uzyskuje wewnętrzną wolność, która sprawia, że staje się suwerenny w swoich wyborach, a naród jest tym bardziej suwerenny im większa liczba ludzi o taką wolność zabiega.
Jan Paweł II – papież Kościoła powszechnego i jeden z największych (jeśli nie największy) bohater najnowszych dziejów Polski, Europy i świata wielokrotnie odnosił się do dziedzictwa przyniesionego znad Wisły. Wystarczy tu wspomnieć nawiązanie do Henryka Sienkiewicza i jego powieści „Quo vadis” podczas inauguracji pontyfikatu (22.10.1978), podkreślenie roli kultury w utrzymaniu tożsamości narodowej podczas przemówienia w UNESCO (Paryż, 2.06.1980) czy liczne wypowiedzi podczas modlitwy Anioł Pański po wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce. Warto podkreślić, że korzenie Wojtyły czyniły go bardzo wiarygodnym w dawnych państwach kolonialnych, gdzie chrześcijaństwo kojarzyło się z podbojem przez obcych. Przychodził on bowiem z kraju, który poznał smak niewoli i właśnie w wierze odnalazł przestrzeń wolności pozwalającą na przetrwanie trudnych czasów.
Doświadczenie, które wyniósł z dziejów ojczyzny towarzyszyło mu na każdym etapie jego wędrówki – zarówno na początku pontyfikatu, gdy symbolem sytuacji na świecie był mur berliński, jak i pod koniec, gdy takim symbolem stały się płonące wieże World Trade Center. Rok po tej tragedii, podczas swoich ostatnich Światowych Dni Młodzieży w Toronto stary i schorowany Jan Paweł II nawiązał do historii, którą poznał nie tylko z książek, ale z własnego polskiego doświadczenia:
Zapraszamy do zapoznania się z książką Wspólne dziedzictwo autorstwa Pawła Zuchniewicza. Publikacja, ilustrowana zdjęciami Ryszarda Rzepeckiego, jest wyborem tekstów papieża o Polsce, jej dziejach i jego stosunku do ziemi ojczystej, w której tkwił „głęboko wrośnięty korzeniami życia, serca i powołania”.
Jan Paweł II – papież Kościoła powszechnego i jeden z największych (jeśli nie największy) bohater najnowszych dziejów Polski, Europy i świata wielokrotnie odnosił się do dziedzictwa przyniesionego znad Wisły. Wystarczy tu wspomnieć nawiązanie do Henryka Sienkiewicza i jego powieści „Quo vadis” podczas inauguracji pontyfikatu (22.10.1978), podkreślenie roli kultury w utrzymaniu tożsamości narodowej podczas przemówienia w UNESCO (Paryż, 2.06.1980) czy liczne wypowiedzi podczas modlitwy Anioł Pański po wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce. Warto podkreślić, że korzenie Wojtyły czyniły go bardzo wiarygodnym w dawnych państwach kolonialnych, gdzie chrześcijaństwo kojarzyło się z podbojem przez obcych. Przychodził on bowiem z kraju, który poznał smak niewoli i właśnie w wierze odnalazł przestrzeń wolności pozwalającą na przetrwanie trudnych czasów.
Doświadczenie, które wyniósł z dziejów ojczyzny towarzyszyło mu na każdym etapie jego wędrówki – zarówno na początku pontyfikatu, gdy symbolem sytuacji na świecie był mur berliński, jak i pod koniec, gdy takim symbolem stały się płonące wieże World Trade Center. Rok po tej tragedii, podczas swoich ostatnich Światowych Dni Młodzieży w Toronto stary i schorowany Jan Paweł II nawiązał do historii, którą poznał nie tylko z książek, ale z własnego polskiego doświadczenia:
„Chociaż przeżyłem wiele ciemności i srogich reżimów totalitarnych, to jednak ujrzałem wystarczająco wiele dowodów, aby być niezachwianie przekonanym, że żadna trudność i żaden lęk, jakkolwiek wielkie by one były, nie są w stanie całkowicie stłumić nadziei, która rodzi się wiecznie w sercach młodych ludzi. Nie pozwólcie umrzeć tej nadziei. Postawcie swoje życie na niej. Nie jesteśmy sumą naszych słabości i upadków. Jesteśmy sumą miłości Ojca dla nas, naszej prawdziwej zdolności stawania się obrazem Jego syna, Jezusa”.
Paweł Zuchniewicz
Zapraszamy do zapoznania się z książką Wspólne dziedzictwo autorstwa Pawła Zuchniewicza. Publikacja, ilustrowana zdjęciami Ryszarda Rzepeckiego, jest wyborem tekstów papieża o Polsce, jej dziejach i jego stosunku do ziemi ojczystej, w której tkwił „głęboko wrośnięty korzeniami życia, serca i powołania”.
