Zeszyt z satyrami z getta łódzkiego

Do najmniej znanych form twórczości literackiej powstającej w gettach należą satyry, w których w krzywym zwierciadle odbijał się codzienny tragizm życia w nieludzkich warunkach. Utwory nie trafiały jedynie do szuflady – krążyły wśród odbiorców, czytane na spotkaniach i zapisywane różnymi sposobami. Zbiory satyr są bardzo rzadkie, ale jeden z nich trafił do kolekcji Muzeum Historii Polski. Kopistą lub kopistką zawartych w nim utworów byli Abram lub Estera zwana Andzią Rozencwajg. Znajdują się w nim 52 satyry – jest to zatem najobszerniejszy zachowany zbiór. Autorem największej liczby utworów był Marek Fogelbaum, nauczyciel muzyki i dyrygent chórów. Zeszyt został znaleziony w 1947 roku na łódzkich Bałutach, na terenie dawnego getta, przez nastoletnią Alicję Nejman, która przechowała go przez sześćdziesiąt lat. W imieniu znalazczyni do zbiorów Muzeum Historii Polski tę bezcenną pamiątkę przekazał jej syn Witold Spirydowicz.