czas czytania:
Muzeum Historii Polski partnerem premiery filmu Orlęta. Grodno '39
Młody żydowski chłopiec na polskich Kresach Wschodnich, koniec lat 30. Świat widziany jego oczami nie jest ani prosty, ani jednowymiarowy. W domu rodzinnym mówi się w jidysz, a w szkole po polsku.
Starszy brat nie znosi Polski, sympatyzuje z ruchem komunistycznym – a tymczasem mały Leon uwielbia Sienkiewicza, Może jeszcze jest zbyt młody, żeby rozumieć czym jest patriotyzm? Czym jest wspólnota obywatelska? Tak może się wydawać, w końcu przeszkodą jest nie tylko wiek, ale i chłopcy w piaskowych mundurach z koalicyjką i kastetami, którzy przemocą chcą wyjaśnić Leosiowi, że nie jest Polakiem, Ale on wie lepiej.
1 września 1939 r, na szkołę w której uczy się Leoś spadają bomby, Świat, jaki znał do tej pory, kończy się nieodwołalnie, w każdym wymiarze tego słowa, Jedni dorośli są przerażeni, inni wyczekują przełomowych zmian, Panuje chaos, wielka niepewność, potęguje się groza, Po niespełna trzech tygodniach Grodno szykuje się do obrony przed wojskami sowieckimi, które przekroczyły wschodnią granicę II Rzeczpospolitej, W tych tragicznych okolicznościach Leoś i jego szkolni koledzy wspierają nieliczne polskie oddziały odpierające przeważające siły przeciwnika, Walka jest beznadziejna, krwawa, I kończy się tragicznie.
Chociaż trudno w to uwierzyć, „Orlęta” to pierwszy film fabularny o inwazji sowieckiej na Polskę w 1939 r, To nie produkcja dokumentalna, choć pieczołowicie oddająca realia, Autor nie żałuje widzom zarazem tego, co wstydliwe i tego, co może budzić podziw, Jest miejsce na brutalność polskiego ruchu narodowego, na dywersyjną antypaństwową działalność komunistów, na wzniosłe poświęcenie polskiej młodzieży, A jednocześnie – to przecież dobrze pomyślana fabuła, Grodzieńskie uliczki mogą skojarzyć się z prozą Schulza czy poezją Czechowicza, Bohaterowie opowieści nie pozostawią widza obojętnym: mogą fascynować, drażnić, budzić podziw, Ale to bezdyskusyjnie postaci z krwi i kości.
„Jesteście nowymi Orlętami, Postaram się, żeby wasze miasto otrzymało Virtuti Militari i tytuł zawsze wiernego” - powiedział grodzieńskim żołnierzom Władysław Sikorski, premier i Wódz Naczelny, jeszcze w 1941 r, W polskiej pamięci zdumiewająco niewiele miejsca zajmowali do tej pory obrońcy Kresów w 1939 r, – film Krzysztofa Łukaszewicza oddaje im hołd w najlepszy z możliwych sposobów, Pobudza tak do czci, jak i do refleksji.
Michał Przeperski
Prapremiera filmu: 5 września 2022 r.
Premiera kinowa: 9 września 2022 r.
****
Materiały od dystrybutora: PRESSBOOK
Fotosy z filmu: Magdalena Górfińska
elżbieta lichocka.