Mundur i inne pamiątki legendarnego dowódcy batalionu „Zośka” w zbiorach Muzeum Historii Polski

Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu, prof, Piotr Gliński, Dyrektor Muzeum Historii Polski, Robert Kostro, Dyrektor Archiwum Akt Nowych Mariusz Olczak, a gościem honorowym był strzelec w batalionie „Zośka”, Jakub Nowakowski ps, „Tomek”, Natomiast w formie online w uroczystości uczestniczyli mieszkający w Argentynie synowie Ryszarda, Jan i Jerzy Białousowie oraz Ambasador RP w Argentynie Aleksandra Piątkowska. Podczas uroczystości prof, Piotr Gliński wyraził nadzieję, że Muzeum Historii Polski będzie „nieść pamięć i że będziemy mogli w nim przekazywać poprzez te artefakty wartości konstytutywne dla polskiej wspólnoty – kolejnym pokoleniom”, „Dzisiaj najważniejsze jest, żeby pamiętać i żeby wiedzieć skąd jesteśmy i dlaczego tacy jesteśmy, I właśnie te artefakty o tym mówią” – podkreślił szef MKDNiS, "To wzruszające, że pamięć o tym pokoleniu, tych ludziach, wartościach - która jest szalenie ważna, bo te wartości są ważne - przetrwa, będzie zinstytucjonalizowana w Muzeum Historii Polski" – podsumował wicepremier Gliński. „Otrzymane przez nas obiekty mają wartość bezcenną, są pamiątką po legendarnym dowódcy batalionu „Zośka” Ryszardzie Białousie, Przypominają one również o losach pokolenia Kolumbów, młodych ludzi, którzy nie mogli wykorzystywać swoich talentów do pokojowej pracy na rzecz Polski, ale musieli zapłacić daninę krwi, Wielu z nich zginęło, a inni, tak jak kapitan „Jerzy”, po wojnie pozostali na emigracji.” - zaznaczył dyrektor Muzeum Historii Polski, Robert Kostro. Ambasador RP w Argentynie, Aleksandra Piątkowska, podkreśliła, że Ryszard Białous na emigracji nigdy nie zapomniał o Polsce, zawsze działał na rzecz ojczyzny i Polaków. Jan Białous, syn dowódcy batalionu „Zośka”, w imieniu swoim i brata, wyraził radość z możliwości przekazania pamiątek rodzinnych po ojcu do Muzeum, „To dla nas jest wielka duma”. Ryszard Białous, charyzmatyczny przywódca batalionu „Zośka”, z którym przeszedł cały jego powstańczy szlak bojowy, jeniec obozów niemieckich, trzykrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych, kawaler Orderu Virtuti Militari, po wojnie zmuszony został do życia na emigracji i od 1948 r, mieszkał w Argentynie. Legendarnego dowódcę AK wspominał podczas spotkania m.in, strzelec Batalionu "Zośka" Jakub Nowakowski "Tomek" - jeden z jedenastu ostatnich żyjących podkomendnych kpt, Białousa, Weteran przypomniał całą historię życia swojego dowódcy m.in, to, że podczas Powstania Warszawskiego wsławił się oswobodzeniem obozu niemieckiego obozu KL Warschau, tzw, Gęsiówki, a także brawurowymi akcjami przebijania się do Śródmieścia - najpierw ze Starego Miasta, a w końcu z Czerniakowa. Wśród przekazanych przez synów kapitana Białousa pamiątek znalazły się Krzyż harcerski, Order Virtuti Militari, mundur service dress z okresu służby Białousa w Polskich Siłach Zbrojnych oraz płaskorzeźba Matki Boskiej Ostrobramskiej. W przyszłej siedzibie Muzeum Historii Polski - powstającej na Cytadeli Warszawskiej − w galerii „Polska Walcząca”, poświęconej Polsce w okresie II wojnie światowej, zaprezentowane zostaną obiekty związane z konspiracyjną służbą „Jerzego”, Krzyż harcerski oraz Order Virtuti Militari Ryszarda Białousa będą prezentowane w wątku Powstania Warszawskiego, Order Virtuti Militari, najwyższe polskie odznaczenie wojskowe, zostało nadane Ryszardowi Białousowi za jego postawę w czasie walk w Powstaniu, Dowodził jednostkami Zgrupowania „Radosław” (legendarnym batalionem „Zośka” oraz brygadą „Broda 53”) w ciężkich walkach na Woli, Starym Mieście, Czerniakowie czy podczas śmiałej akcji przebicia do Śródmieścia, Krzyż harcerski nawiązuje do służby „Jerzego” w Szarych Szeregach, Odznaka ta towarzyszyła mu w jego działalności w konspiracji i walkach w Powstaniu. Sylwetka Ryszarda Białousa pojawi się także w galerii „Polacy wobec komunizmu” poświęconej okresowi PRL, Zaprezentowane zostaną w niej artefakty powiązane ze służbą „Jerzego” w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie oraz ilustrujące życie polskiej emigracji. Mundur service dress kapitana Ryszarda Białousa pochodzi z okresu służby w 1, Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej, stacjonującej w polskiej strefie okupacyjnej na terenie pokonanych Niemiec, Białous trafił do niej po opuszczeniu oflagu, w którym uwięziono go po Powstaniu Warszawskim. Płaskorzeźbę z wizerunkiem Matki Boskiej Ostrobramskiej z napisem: „TAK NAS POWRÓCISZ CUDEM NA OJCZYZNY ŁONO” Ryszard Białous wykonał w 1949 r., krótko po przybyciu do Argentyny, Zrobiona została z drzewa „rauli” − niezwykle twardego, w dotyku podobnego do polskiej dębiny, Jan Białous dostał ją od ojca, gdy wyjeżdżał w 1951 r, do oddalonej od miejsca zamieszkania o ponad 2300 km szkoły podstawowej w prowincji Tucuman. Powojenne pamiątki po Ryszardzie Białousie eksponowane będą jako element opowieści o życiu polskiej emigracji, Zamysł narracyjny wystawy zakłada wyraźne podkreślenie wojennej genezy wychodźstwa, w co wpisuje się zarówno mundur z okresu służby w Polskich Siłach Zbrojnych, jak i płaskorzeźba z Matką Boską Ostrobramską, Do przekazania cennych darów dla Muzeum przyczyniło się Archiwum Akt Nowych. Fot, MHP/Maciej Cioch Sebastian Jackowski.